«Καποδίστριας» (2025): Η Ταινία Που Έκανε Αντιπολίτευση!

Έχουμε χρόνο για εισαγωγή;

Για άλλη μία φορά, κάθε αφιέρωμα μας έχει αρχή μέση και τέλος. Σε αυτό το άρθρο, αφού έχουμε περάσει τα πρώτα δύο στάδια, ήρθε η στιγμή να αναφερθούμε στο τρίτο και τελευταίο. Ο λόγος φυσικά για το έργο με τίτλο: «Καποδίστριας» (2025). Πάμε να δούμε με ποιον τρόπο αυτή η ταινία κατάφερε μέσα από πολιτικές αποφάσεις που εμπόδισαν την παραγωγή της και οικονομικές δυσκολίες που σχεδιάστηκαν εναντίον της, να αποτελέσει εγχώριο κινηματογραφικό εισπρακτικό θαύμα!

Πλοκή;

Βρισκόμαστε στα τέλη του 18^ου αιώνα, ο Ιωάννης Καποδίστριας, έλληνας πρέσβης στις υπηρεσίες της τσαρικής ρωσικής αυλής καταφέρνει να ανατρέψει τα πολιτικά σχέδια της Αυστροουγγαρίας και να ενώσει τα καντόνια της Ελβετίας σε μία ενιαία συνομοσπονδία. Αυτό θα τον θέσει στο στόχαστρο σκοτεινών πολιτικών ευρωπαϊκών δυνάμεων με αρχηγό τον αυστριακό καγκελάριο Μέτερνιχ. Απώτερος στόχος του Καποδίστρια είναι να ελευθερώσει την αγαπημένη του πατρίδα, Ελλάδα, από τον οθωμανικό ζυγό. Μέσα σε ένα έντονο κλίμα εμφύλιας διαμάχης, πολιτικής πλεκτάνης και προσωπικού αγώνα, ο Ιωάννης Καποδίστριας, ο πρώτος κυβερνήτης της Ελλάδας θα χρειαστεί να θυσιαστεί για όσα πίστεψε και ονειρεύτηκε για την πατρίδα του.

«Στην καρέκλα του σκηνοθέτη»:

Ένα αφιέρωμα στον μεγάλο έλληνα δημιουργό δε θα μπορούσε παρά να τον βρει για άλλη μία φορά, ίσως και τελευταία, σε θέση ευθύνης. Ο κύριος Σμαραγδής, αν και είχε για χρόνια στο μυαλό του τη μεταφορά της βιογραφίας του Καποδίστρια στη μεγάλη οθόνη, δεν κατάφερνε να υλοποιήσει το κινηματογραφικό του εγχείρημα. Με το που οι συνθήκες φάνηκαν να γίνονται πιο ευνοϊκές για τον καλλιτέχνη, έθεσε σε εφαρμογή το σχέδιο της μεταφοράς. Σε αυτό το στάδιο όμως τα πράγματα έγιναν ολοένα και πιο δύσκολα ελλείψει οικονομικών πόρων. Οι υποσχέσεις που είχε λάβει για χρηματοδότηση αποσύρθηκαν και ο σκηνοθέτης έμεινε αβοήθητος από το ελληνικό κράτος, τις τράπεζες και τους υπόλοιπους οργανισμούς και φορείς που του είχαν «τάξει» οικονομική βοήθεια. Ανεπαρκής να εξοικονομήσει τους αναγκαίους πόρους αναζήτησε στήριξη σε ιδιώτες και εκεί βρήκε ένθερμη ανταπόκριση. Με τον Ευάγγελο Στασινόπουλο, πρόεδρο του ομώνυμου Ιδρύματος, και ένα μεγάλο μέρος της ελληνικής ομογένειας του εξωτερικού, τα απαραίτητα κεφάλαια βρέθηκαν και τα γυρίσματα ξεκίνησαν από την αρχή.   

Ο Γιάννης Σμαραγδής προσεγγίζει το ιστορικό πρόσωπο με εξαιρετικό θαυμασμό, ενώ δίνει μία θρησκευτική και μεταφυσική υπόσταση στην δράση και την πορεία του. Με τον ίδιο και την εκλιπούσα σύζυγο του να συνυπογράφουν το σενάριο, ο πρώτος κυβερνήτης της Ελλάδας γίνεται το επίκεντρο ενός πεπρωμένου, μίας συμφωνίας, μίας υπόσχεσης που συντελείται με θεϊκή παρέμβαση. Αν και το φιλμ καλύπτει ένα μεγάλο μέρος της ζωής του Καποδίστρια, αφήνει εκτός σημαντικές ιστορικές πτυχές, όπως και γεγονότα που επηρέασαν και επηρεάστηκαν από τον μεγάλο πολιτικό. Αυτό δε θα έπρεπε να προκαλεί έντονες αντιδράσεις, αν ληφθεί υπόψη το παρασκήνιο του έργου. Ο δημιουργός αρκείται στην ανάδειξη ορισμένων μονάχα σκηνών, οι οποίες δίνουν τελείως προσχηματικά το προαναφερθέν ιστορικό πλαίσιο.

Αναφορικά με την σκηνοθεσία αυτή καθ’ αυτή, ο καλλιτέχνης εκμεταλλεύεται όσες αυθεντικές τοποθεσίες και χώρους έχει στη διάθεση του. Γυρίσματα θα γίνουν στην Αίγινα, την Αθήνα, την Κέρκυρα, το Ναύπλιο και τον Πόρο, ενώ η παραγωγή θα μεταφερθεί στην Ελβετία για τις αρχικές σεκάνς, αλλά και στην Αυστρία και τη Ρουμανία, η οποία θα χρησιμεύσει ως Ρωσία για τις αντίστοιχες σκηνές. Τώρα, οι εσωτερικοί επίσημοι χώροι, όπως το γραφείο του αυστριακού καγκελάριου Μέτερνιχ, καλύπτονται από πλήθος γωνιών, έτσι ώστε να ανανεώνεται διαδοχικά η αλληλουχία των σεκάνς που πραγματοποιούνται σε αυτούς. Τα γενικά κάδρα είναι υπολογισμένα αποστασιοποιημένα, με την κάμερα να ακολουθεί κατά πόδας τον «Καποδίστρια». Ο ρυθμός αντιμετωπίζει ορισμένα ζητήματα, και αυτό είναι απολύτως δικαιολογημένο από την παύση των γυρισμάτων και το κλείσιμο της παραγωγής. Η απουσία σκηνών που επαναλαμβάνουν συγκεκριμένες θεματικές ίσως να βελτίωνε σε βαθμό το τελικό αποτέλεσμα. Ο τόνος αποπειράται να διατηρηθεί σταθερός, αν και η απλοϊκή προσέγγιση επάνω σε ορισμένα ζητήματα τον εκθέτει.

«Στις πόλεις των ηθοποιών»:

Για άλλη μία φορά, ο Γιάννης Σμαραγδής ενώνει Έλληνες και ξένους ηθοποιούς στο ερμηνευτικό του επιτελείο. Πρωταγωνιστής στον ομώνυμο με τον τίτλο του φίλμ ρόλο είναι ο Αντώνης Μυριαγκός. Πρόκειται για μία από τις αρτιότερες και πιο ταιριαστές επιλογές που έχουν γίνει στα χρονικά του ελληνικού κινηματογράφου! Ο ερμηνευτής δεν είναι απλά εξαιρετικός στην ερμηνεία του, αλλά και παρουσιάζει μία εν γένει ομοιότητα με τον ίδιο τον Ιωάννη Καποδίστρια. Κινείται στον εκάστοτε χώρο με μία ευγενική επιβολή, ενώ το καδράρισμα του αποπνέει σεβασμό. Ο κύριος Μυριαγκός μιλάει άπταιστα τις ευρωπαϊκές γλώσσες εντείνοντας περαιτέρω την πιστότητα στον χαρακτήρα του. Στις σεκάνς που απαιτείται ερμηνευτική επένδυση στη συναισθηματική φόρτιση είναι εξίσου καλός προκαλώντας συγκίνηση στους/στις θεατές.

Στον ρόλο του ανταγωνιστή «Κλέμενς Βον Μέτερνιχ» βρίσκουμε τον ιρλανδικής καταγωγής Φίνμπαρ Λίντς. Ο ερμηνευτής αρχικά δεν έδωσε σημασία στην πρόταση που του έγινε, αλλά βλέποντας τη φιλμογραφία του σκηνοθέτη, διέκρινε τις αρετές του, και δέχτηκε μετά χαράς να υποδυθεί τον μεγάλο πολέμιο του Ελληνικού Αγώνα. Σε μεγάλο μέρος της σκηνικής του παρουσίας στέκεται έκρυθμος, που αδυνατεί να περιορίσει το πολιτικό εκτόπισμα του «Καποδίστρια», ενώ δε χάνει την ευκαιρία να δώσει ένα κακεντρεχές και χαιρέκακο στίγμα ως αντίπαλος και ραδιούργος. Σε μία σκηνή εντούτοις, οι δύο άνδρες έρχονται αντιμέτωποι και οι «μάσκες» πέφτουν, με τους ηθοποιούς να δίνουν το καλύτερο τους εαυτό.

Στο έργο συναντάμε δυναμικές ερμηνείες από τους Μάξιμο Μουμούρη ως «Θεόδωρο Κολοκοτρώνη», ο οποίος εισάγει κάτι γνώριμο, αλλά συνάμα απλοϊκό, καθημερινό, λαϊκό για τον μεγάλο οπλαρχηγό του Αγώνα, και Παύλο Κοντογιαννίδη ως «Γεώργιο Κουντουριώτη». Ο τελευταίος από κοινού με τον Μιχάλη Ιατρόπουλο στον ρόλο του «Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη» δίνουν μία ένταση που έχει ανάγκη ο ρυθμός για να συνεχίσει την πορεία του, αλλά διαμορφώνουν και το πλαίσιο της τελικής σύγκρουσης.

Τέλος, μεστές ερμηνείες προέρχονται από τους Τάσο Χαλκιά (Νικόλαος Σπηλιάδης), Ηλέκτρα Φραγκιαδάκη (Αλεξάνδρα Στούρτζα), Νίκο Κορδώνη (Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος) και Πάνο Κλαδή (Αλέξανδρος Υψηλάντης).     

Cut! Αυτό ήταν για σήμερα, παιδιά:

Κλείνοντας, ο κύριος Σμαραγδής παραδίδει μία ταινία που κανείς δεν ήθελε, όπως δείχνουν τα πράγματα, να γίνει. Γιατί όμως συμβαίνει αυτό; Τι είναι αυτό που κάνει τους φαινομενικά πάντοτε «ισχυρούς» να δυσανασχετούν με ένα ιστορικό πρόσωπο που έζησε πριν από 200 χρόνια; Το φίλμ αφήνει το κοινό να εικάσει -όσο του επιτρέπει το ιστορικό πλαίσιο- μία διαφορετική τροπή των πραγμάτων. Τι θα γινόταν, αν ο Ιωάννης Καποδίστριας δε δολοφονούταν; Ποια θα ήταν η πορεία της μικρής χώρας; Η πρωτεύουσα του ελληνισμού θα ήταν ξανά η Κωνσταντινούπολη, όπως είχε σχεδιαστεί εξαρχής από τα μέλη της «Φιλικής Εταιρείας»; 

Τα ερωτηματικά είναι πολλά, και δεν είναι ρόλος και ευθύνη μας να τα απαντήσουμε. Το έργο όμως προβληματίζει, και το κάνει με έναν παραγωγικό τρόπο, ευεργετικό για την πολιτική σκέψη. Ασκεί μία τρόπον τινά αντιπολίτευση, έναντι αφενός της παρούσας κυβέρνησης, αφετέρου της μακράς πολιτικής ασυδοσίας και εξυπηρέτησης προσωπικών συμφερόντων, που μαστίζουν την ελληνική γη, τα δικαιώματα, την κληρονομία και την προοπτική της. Είναι η τέλεια ταινία; Σε καμία περίπτωση! Είναι έστω μία ικανοποιητική ταινία; Είναι κάτι παραπάνω, μία ξεχασμένη υπόσχεση σε φίλμ!

Θα έβαζα με σεβασμό ένα 8,5/10 σε κλίμακα μέτρησης «αυτά μου αρέσουν».

Διάρκεια: 2 ώρες και 20 λεπτά 

Είδος: Βιογραφική-Ιστορική

Σκηνοθεσία: Γιάννης Σμαραγδής

Πρωταγωνιστές: Αντώνης Μυριαγκός, Φίνμπαρ Λίντς, Μάξιμος Μουμούρης, Παύλος Κοντογιαννίδης, Μιχάλης Ιατρόπουλος, Τάσος Χαλκιάς, Ηλέκτρα Φραγκιαδάκη, Νίκος Κορδώνης, Πάνος Κλάδης

#ΓιώργοςΤοκμακίδης #GiorgosTokmakidis #Blog #ΣυγγραφείςΤηςΨηφιακήςΤραπέζης #WritersOfTheDigitalRoundtable #Writehood #Άποψη #Κριτική #Κινηματογράφος #Θέατρο #ΓιάννηςΣμαραγδής #Καποδίστριας #Βιογραφία #Ιστορία #ΑντώνηςΜυριαγκός #FinbarLynch #ΠαύλοςΚοντογιαννίδης #ΜιχάληςΙατρόπουλος