«Θελεστίνα» (ΚΘΒΕ): Μία Σειρά Από Ατυχείς Επιλογές.

Έχουμε χρόνο για εισαγωγή;

Σε αυτό το άρθρο θα αφήσουμε κατά μέρους τα κινηματογραφικά δρώμενα, και θα ασχοληθούμε με τα θεατρικά. Ο λόγος για την πρόσφατη παράσταση του Κρατικού Θέατρου Βορείου Ελλάδος με τίτλο «Θελεστίνα» (1499) του Φερνάντο ντε Ρόχας (1475-1541). Πρόκειται για ένα από τα εμβληματικότερα έργα της ισπανικής λογοτεχνίας, αφού εισήγαγε το είδος-συνδυασμός της «ιλαροτραγωδίας» (κωμωδία στην επιφάνεια, τραγωδία στον πυρήνα), ενώ άτυπα σηματοδοτεί τον αποκαλούμενο και ως «ισπανικό χρυσό αιώνα». Πάμε τώρα να δούμε με ποιον τρόπο υιοθετήθηκε το εν λόγω έργο στη σύγχρονη ελληνική σκηνή!

Πλοκή;

Βρισκόμαστε στο τέλος του 15^ου αιώνα στην Ισπανία, ο ευγενής ιππότης Καλίστο ερωτεύεται παράφορα την αρχοντοπούλα Μελιβέα, αλλά εκείνη τον απορρίπτει πάραυτα. Απογοητευμένος, στα όρια της απόγνωσης ζητά τη βοήθεια της Θελεστίνας, μίας έμπειρης προξενήτρας, αλλά και πανούργας μάγισσας. Δέχεται με το αζημίωτο να τον βοηθήσει και καταφέρνει με μάγια και με ξόρκια να την πείσει να τον ερωτευτεί. Μέσα όμως σε ένα κλίμα απληστίας και διαφθοράς πνεύματος και σώματος, οι χαρακτήρες θα συναντήσουν τον χαμό τους στην απέλπιδα απόπειρα τους να βιώσουν και να ζήσουν τα μέγιστα.

«Στην σκηνή του σκηνοθέτη»:

Η σκηνοθεσία του έργου αποδίδεται στον τέως καλλιτεχνικό διευθυντή του ΚΘΒΕ, Αστέριου Πελτέκη. Εκτός από την ανάληψη της σκηνοθεσίας, ο καλλιτέχνης επιμελείται μεταξύ άλλων και την απόδοση-μεταφορά του αρχικού κειμένου. Με το που ανοίγει η αυλαία, οι θεατές έρχονται αντιμέτωποι με μία μεγάλη σκηνή, η οποία όμως δεν καλύπτεται επαρκώς με ένα εξίσου γεμάτο σκηνικό. Το σύνολο των ερμηνευτών είναι εκείνο που αναπληρώνει και γεμίζει τα κενά του χώρου, με τη διαρκή του σε βαθμό και ρυθμό κυκλική του κίνηση. Στο βάθος, στο «φόντο» της σκηνής και πίσω από τους ηθοποιούς, διακρίνεται μία ιδιόμορφη βιτρίνα, μία σειρά από κούκλες-«μανεκέν», οι οποίες φέρουν η κάθε μία ξεχωριστά τις δικές τους αποχρώσεις. Μία επιλογή που αναμφίβολα θέτει σε περιέργεια την σκέψη του κοινού, αλλά δεν εκμεταλλεύεται παρά μόνο στο τέλος της παράστασης και ίσως όχι για τους σωστούς λόγους.

Εμμένοντας στην σκηνή και τη γενικότερη εικόνα της, γίνεται αντιληπτή η ανάγκη για τη διαμόρφωση μίας σκηνικής ατμόσφαιρας. Αυτός είναι και ο λόγος που μεταφέρονται επί σκηνής διαφανή παραπετάσματα, με απώτερο σκοπό να δοθεί μία αίσθηση ενός μυστήριου χώρου, που θυμίζει οίκο ανοχής της εποχής. Σε αυτό το σημείο, η κατεύθυνση των φωτισμών θα μπορούσαν να δώσουν ενδιαφέρουσες αντιπροβολές και αντισκιάσεις που θα έπαιζαν με τα μεγέθη, αλλά δεν αποτέλεσε επιλογή. Εντούτοις, ευρηματικές με κωμική διάθεση χρήσεις επιμέρους σκηνικών ήταν η στιγμή με τα μάγια γύρω από το τσουκάλι και η ύφανση της μαγεμένης κλωστής. Δευτερευόντως, το άλογο του ευγενή Καλίστο. Πρόκειται για μία κατασκευή που σερνόταν από τους υπηρέτες του και έδινε πέρα από μία κωμική χροιά, και μία μεταμοντέρνα έκφανση, κατεξοχήν στοιχείο του έργου.           

«Στο σανίδι του ηθοποιού»:

Ο θίασος έλαβε τις οδηγίες να είναι αεικίνητος, μία σκηνοθετική κατεύθυνση που παραδοσιακά τιμάει το ΚΘΒΕ. Από την άλλη, οι ερμηνευτές σε δεύτερους ρόλους εναλλάσσονται αναμεταξύ τους, γεγονός που ανανεώνει, αλλά και δυσκολεύει τους/τις θεατές να ακολουθήσουν τον εκάστοτε χαρακτήρα. Κατά τη διάρκεια μάλιστα του έργου, δύο από τους υπηρέτες του ιππότη Καλίστο τιμωρούνται διά του απαγχονισμού, και αντικαθίστανται από τους ίδιους ηθοποιούς σε παρόμοιους ρόλους.

Όσον αφορά τους πρωταγωνιστές, αυτοί ήταν οι Ελισάβετ Κωνσταντινίδου, η Χρύσα Ρώπα, ο Γιώργος Κολοβός, η Τατιάνα Μελίδου και η Ζωή Ευθυμίου που αντικατέστησε την κυρία Ρώπα.

Οι ερμηνείες της παράστασης εκπέμπουν στον ίδιο τόνο, αν και ο τόνος  αυτός καθ’ αυτός δεν είναι ευδιάκριτος και μεταβάλλεται, ακολουθώντας τις επιταγές της «ιλαροτραγωδίας». Στο κλείσιμο δε, με τον ρυθμό να τρέχει να προλάβει τις εξελίξεις του έργου, ο τόνος αλλάζει ανεπανόρθωτα, για να καταλήξει σε ένα μανιφέστο, του οποίου η εκδήλωση εγείρει ερωτήματα. Η κυρία  Κωνσταντινίδου ως πρωταγωνίστρια διαθέτει τα ερμηνευτικά πρωτεία. Το κείμενο ενισχύει τον ρόλο της και το υποκριτικό της διάβημα κάνοντας την τον πλέον ενδιαφέροντα χαρακτήρα. Δεν είναι ωστόσο αρκετό για να κρατήσει ολομόναχη το έργο.

Ο κύριος Κολοβός μεταφέρει επί σκηνής μία εκδοχή του ιπποτικού ιδεώδους που κινείται από ρομαντισμό, δίνοντας ενδόμυχα μία σατιρική νότα. Το κωμικό του «τακτ» είναι δραστήριο και αντιλαμβάνεται τον παλμό του ακροατηρίου του. Η κυρία Μελίδου από την άλλη βρίσκεται σε αντιστοιχία με τον συμπρωταγωνιστή της, όσον αφορά τον σαρκασμό που φέρνει στον ρόλο. Η υποκριτική της τέχνη σε σημεία εμφανίζει μία υπερβολή, εκεί που θα έπρεπε να αναδεικνύεται φαινομενικά η κωμωδία. Τέλος, η κυρία Ευθυμίου είναι πανταχού παρούσα, ένα τρόπον τινά ερμηνευτικό «πασπαρτού», με την ηθοποιό να πράττει τα δέοντα.

«Clap-Clap»:

Κλείνοντας, το έργο μεταφέρεται με ημιτελή επιτυχία επί σκηνής. Αντιμετωπίζει ζητήματα στον ρυθμό, ο οποίος  παίρνει τον χρόνο του με το παραπάνω στην αρχή και κινείται ταχύτατα στο τέλος, δίχως όμως την αίσθηση της κλιμάκωσης. Οι ηθοποιοί -λόγω της φύσης του έργου- δεν έχουν τη δυνατότητα για συγκινητικές ερμηνείες, με συνέπεια να μην ξεχωρίζουν. Ο καταλυτικός επίλογος από την άλλη, αν και έρχεται ως απόρροια του συνολικού μηνύματος του έργου, δεν προετοιμάζει το έδαφος για την άφιξη του. Μία θεματική που εξετάσθηκε σε κωμικό πλαίσιο, μεταβάλλεται άρδην για να μιλήσει για την άλλη της όψη. Δε δικαιολογείται στον βαθμό που οι ιθύνοντες επιθυμούν, αλλά τουλάχιστον αποκαλύπτεται ο λόγος για την  ύπαρξη μέρους του σκηνικού.

Θα έβαζα με προβληματισμό ένα 6,5/10 σε κλίμακα μέτρησης «προτείνεται» 

Διάρκεια: 2 ώρες

Είδος: Ιλαροτραγωδία

Σκηνοθεσία: Αστέρης Πελτέκης

Πρωταγωνιστές: Ελισάβετ Κωνσταντινίδου, Γιώργος Κολοβός, Τατιάνα Μελίδου, Ζωή Ευθυμίου, Αλεξάνδρα Παλαιολόγου

#ΓιώργοςΤοκμακίδης #GiorgosTokmakidis #Blog #WritersOfTheDigitalRoundtable #Writehood #Άποψη #Κριτική #Θέατρο #ΑστέρηςΠελτέκης #Θελεστίνα #Ιλαροτραγωδία #ΕλισάβετΚωνσταντινίδου # ΓιώργοςΚολοβός # ΤατιάναΜελίδου