«Μία Υπέροχη Ζωή» (1946): Κάπρα και Στιούαρτ παραδίδουν μνήμη και ψυχή σε μορφή φίλμ!

 Έχουμε χρόνο για εισαγωγή;

Είναι Χριστούγεννα! Χρόνια πολλά σε όλους και όλες, και ποιος είναι άραγε ο καλύτερος τρόπος να δείξουμε την αγαλλίαση μας πέρα από τα συνηθισμένα; Μα, φυσικά με ένα γιορτινό άρθρο! Το τρέχον μας αφιέρωμα λαμβάνει μία παύση για την ώρα, και τη θέση του καταλαμβάνει μία δημοσίευση στο πνεύμα των ημερών. Ο λόγος για το κλασικά διαχρονικό έργο με τίτλο: «Μία Υπέροχη Ζωή» (It’s a wonderful life, 1947). Πάμε να δούμε με ποιόν τρόπο ένα μεταπολεμικό δράμα κατέληξε να είναι μία από τις εμβληματικότερες χριστουγεννιάτικες ταινίες όλων των εποχών!

Πλοκή;

Βρισκόμαστε σε μία μικρή κωμόπολη ονόματι «Μπέντφορντ Φολς» κοντά στη Νέα Υόρκη κατά το πρώτο μισό του 20^ου αιώνα. Ο Τζόρτζ Μπέϊλι είναι ένας ενθουσιώδης νέος που θέλει να σπουδάσει και να ταξιδέψει σε ολόκληρο τον κόσμο. Ο θάνατος του πατέρα του θα αναβάλλει τα σχέδια του, καθώς θα κληθεί να αναλάβει την οικογενειακή επιχείρηση. Ο μεγαλοεπιχειρηματίας Πότερ που εποφθαλμιά την αφομοίωση της μικρής επιχείρησης, θα θέσει μία σειρά από εμπόδια στον Τζόρτζ. Η κατάσταση θα εκτραχυνθεί, όταν ο Πότερ στριμώξει οικονομικά τον Τζόρτζ. Μέσα σε ένα κλίμα πλήρους απογοήτευσης και απόγνωσης ο Τζόρτζ θα επιχειρήσει να βάλει τέλος στη ζωή του. Ένας άγγελος όμως θα τον σταματήσει και θα του δείξει την αληθινή αξία της ζωής του για τους συνανθρώπους του.

«Στην καρέκλα του σκηνοθέτη»:

Βρισκόμαστε στην ευχάριστη θέση να μιλήσουμε για έναν δημιουργό, του οποίου το όνομα συνδέθηκε με την απεικόνιση της αμερικανικής κοινωνίας της εποχής. Ο Φράνκ Κάπρα λοιπόν μέσα από αυτό το φίλμ αποπειράται να επιστρέψει «σπίτι». Ας μη ξεχνάμε την ημερομηνία που κυκλοφόρησε το έργο. Βρισκόμαστε σε μία μεταπολεμική περίοδο, ο κόσμος μόλις έχει εξέλθει από έναν από τους πιο καταστροφικούς πολέμους που γνώρισε το γένος των ανθρώπων. Υπάρχει ανάγκη για δημιουργία, για οικοδόμηση, για επιστροφή. Ο καλλιτέχνης επιλέγει να το κάνει μέσα από μία ιστορική αναδρομή.

Σε αντίθεση με τις προηγούμενες ταινίες του, όπως το «Δε θα το πάρεις μαζί σου» (1938) και το «Αμερική, η χώρα της ελευθερίας» (1939), τοποθετεί την εκκίνηση της ιστορίας του στα «χρόνια της αθωότητας». Αναδεικνύει την ανθρωπιά που ήταν διάχυτη στην κοινωνία, ενώ δε χάνει την ευκαιρία να αναφερθεί στο «Οικονομικό Κράχ» του 1929, αλλά και στον Β Παγκόσμιο Πόλεμο. Η κάμερα του είναι στατική, όπως όλες εκείνη την εποχή, αλλά κατά έναν παράδοξο τρόπο υπάρχει ζωηρή αλληλεπίδραση ανάμεσα στους ηθοποιούς και τον φακό. Η κίνηση τους είναι διαρκής και η παύση της σηματοδοτεί μεταβολή πλάνου στο μοντάζ.

Ο Κάπρα με διακριτικό τρόπο αρχίζει να «κλείνει» τον χαρακτήρα του Τζόρτζ εντός των κάδρων του. Η ιστορία και η εξέλιξη της ολοένα τον περιορίζει και τον στριμώχνει, με αποτέλεσμα να αποτυπώνεται προοδευτικά στην αλληλουχία των σκηνών. Σε ορισμένες περιπτώσεις η κάμερα αφήνει τη σταθερή της θέση και ακολουθεί τους ήρωες για να διαμορφώσει συνθήκες αγωνίας, έντασης και ταραχής. Η φανταστική πόλη του «Bedford Falls» χτίστηκε στην πραγματικότητα και αποτέλεσε ένα από τα μεγαλύτερα κινηματογραφικά σετ της εποχής. Άλλη μία πρωτοτυπία ήταν η απόδοση του χιονιού, που για πρώτη φορά χρησιμοποιήθηκε αφρός και σαπούνι.

«Στο σετ του ηθοποιού»:

Μπορεί ο σκηνοθέτης να διέθετε το όραμα, αλλά δίχως τους ηθοποιούς, τους κοινωνούς αυτού, δε θα μπορούσε ποτέ να πετύχει.

Στον πρωταγωνιστικό ρόλο συναντούμε το «λαϊκό παιδί» Τζίμι Στιούαρτ. Ο ερμηνευτής άφησε εποχή μέσα από τη μακρά του καριέρα στη βιομηχανία του θεάματος. Στο πρόσωπο του απεικονίστηκε ο μέσος Αμερικανός του πρώτου μισού του 20^ου αιώνα. Ο Στιούαρτ επιστρέφει στην υποκριτική μετά από πέντε χρόνια στο πολεμικό μέτωπο. Η μετάβαση επηρεάζει την ερμηνεία του και την υποκριτική του τέχνη στο σύνολο της. Είναι πολύ πιο αυθεντική και ακόμα περισσότερο βιωματική. Μικρές στιγμές αλληλεπίδρασης διά διακριτικών μορφασμών υπογραμμίζουν τη νέα του προσέγγιση, ενώ τα δάκρυα του είναι κάτι παραπάνω από αληθινά.

Συμπρωταγωνίστρια του είναι η γλυκύτατη Ντόνα Ρίντ. Στην ερμηνεία της εντοπίζεται το «κλασικό Χόλυγουντ». Είναι αρχοντική, αλλά συνεσταλμένη, χαριτωμένη, αλλά και μελαγχολική. Η χημεία της με τον Τζίμι Στιούαρτ αποτελεί συναισθηματικό πυρήνα για το έργο και πείθει πλήρως για τα συναισθήματα της.

Τέλος, ο Λάιονελ Μπάριμορ στον ρόλο του «Πότερ» είναι αυτό που εύλογα αποκαλούμε ως «αποτελεσματικό ανταγωνιστή». Ο χαρακτήρας του είναι συμβολικός. Ο σκηνοθέτης στο πρόσωπο του βλέπει τον οικονομικό εκβιασμό και την καπιταλιστική καταπίεση.

Cut! It’s Christmas:

Κλείνοντας, η ταινία είναι η απόλυτη χριστουγεννιάτικη εμπειρία, αλλά αυτός δεν ήταν ο πρωταρχικός της σκοπός. Πρόκειται για ιστορία που τοποθετείται στην εορταστική περίοδο. Στην πραγματικότητα είναι μία δραματική ιστορία που κάνει λόγο για την απόγνωση, την οικονομική δυσχέρεια και την αυτοχειρία. Κατάφερε εντούτοις να γίνει χριστουγεννιάτικη «κινηματογραφική σημαία», λόγω της διαρκούς επαναπροβολής της από τους τηλεοπτικούς δέκτες. Τα πνευματικά της δικαιώματα χάθηκαν, γεγονός που έδωσε την ευκαιρία στους τηλεοπτικούς σταθμούς να γεμίσουν τον χρόνο τους προβάλλοντας συνεχώς το εν λόγω φίλμ. Αυτό που δεν κατάφερε να κάνει στις κινηματογραφικές αίθουσες, το πέτυχε μέσω της ευρείας της προσβασιμότητας.

Αυτή είναι ίσως η απόδειξη της πραγματικής αξίας του έργου. Δεν της δόθηκε η ευκαιρία τη δεκαετία του ’40, αλλά βρήκε τη θέση της στις καρδιές των ανθρώπων με το πέρασμα των χρόνων. Επηρέασε το είδος στο σύνολο του, αλλά και ταινίες που δεν έχουν σχέση, όπως λόγου χάρη την τριλογία «Επιστροφή Στο Μέλλον». Οι θεματικές, οι συμβολισμοί και το χριστιανικό πνεύμα των γιορτών συνδυάζονται και αποδίδουν ένα φίλμ το οποίο θα βλέπεται στον αιώνα τον άπαντα!

Θα έβαζα με γιορτινή συγκίνηση ένα 9,2/10 σε κλίμακα μέτρησης «αυτά μου αρέσουν».

Διάρκεια: 2 ώρες και 10 λεπτά

Είδος: Δράμα-γιορτινή

Σκηνοθεσία: Φράνκ Κάπρα

Πρωταγωνιστές: Τζίμι Στιούαρτ, Ντόνα Ρίντ, Λάιονελ Μπάριμορ

#ΓιώργοςΤοκμακίδης #GiorgosTokmakidis #Blog #WritersOfTheDigitalRoundtable #Writehood #Άποψη #Κριτική #Θέατρο #Christmas #FrankCapra #It'aWonderfulLife #Drama #JimmyStewart #DonaReed