«Τιτανικός» (1997): Ο Κάμερον υπογράφει το αριστούργημα της 7ης Τέχνης!

Έχουμε χρόνο για εισαγωγή;

Με το σύντομο, αλλά καίριο εορταστικό μας διάλειμμα να παρέρχεται, προχωράμε στη συνέχιση του αφιερώματος στη φιλμογραφία του Τζέιμς Κάμερον με ένα δεύτερο τελικό μέρος. Ο λόγος για ένα από τα αρτιότερα έργα της τέχνης του κινηματογράφου στο σύνολο της, το οποίο φέρει τον μονολεκτικό τίτλο: «Τιτανικός» (Titanic, 1997). Πάμε να δούμε με ποιον τρόπο αφενός η ευθυγράμμιση των αστεριών, αφετέρου η μέχρι τότε εμπειρία του Κάμερον οδήγησε στη μεταφορά μίας ταινίας τέλειας!

Πλοκή;

Βρισκόμαστε στο ναυάγιο του «Τιτανικού» στο βόρειο Ατλαντικό ωκεανό κατά τη δεκαετία του ’90. Ο εξερευνητής Μπρόκ Λόβετ ανασύρει από τα ερείπια του πλοίου ένα χρηματοκιβώτιο. Προς απογοήτευση όλων δεν έχει το πολύτιμο κόσμημα «Καρδιά Της Θάλασσας» στο εσωτερικό του, αλλά ένα σχέδιο μίας νεαρής κοπέλας. Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης κάνουν τη δουλειά τους, και η ηλικιωμένη Ρόουζ βλέπει το πορτρέτο της στην τηλεόραση. Ο Λόβετ ενδιαφέρεται να μάθει την ιστορία της και την προσκαλεί στο πλοίο του. Μέσα σε ένα νοσταλγικό κλίμα αναπόλησης μίας ολόκληρης ζωής, η Ρόουζ θα θυμηθεί τα νεανικά και ταραγμένα της χρόνια, τον έρωτα της με τον εξίσου νεαρό Τζάκ και τη μοιραία νύχτα, που η καρδιά της θάλασσας παρέσυρε στον πυθμένα της τον Τιτανικό.

«Στην καρέκλα του σκηνοθέτη»:

Αναφερθήκαμε στην αγάπη και έφεση του Τζέιμς Κάμερον στην εξερεύνηση του βυθού ήδη από το άρθρο μας για το φίλμ «Η Άβυσσος» (1989). Μέσα στις αλλεπάλληλες βυθίσεις και εξερευνήσεις του φάνηκε να δείχνει μεγάλο ενδιαφέρον για ίσως το πιο γνωστό ναυάγιο στην ιστορία, αυτό του «Τιτανικού», που συντελέστηκε στις 15 Απριλίου 1912. Η δημιουργική σπίθα που τον προσδιορίζει δεν άργησε να φωτίσει τη φαντασία του και να του δώσει το έναυσμα να αρχίσει την προοπτική ενός κινηματογραφικού έργου. Δεν είναι ότι θα ήταν ο πρώτος που θα μετέφερε την ιστορία στην ασημένια οθόνη. Ήταν όμως ο πρώτος που συλλογίστηκε να εντάξει την απόλυτη ρομαντική ιστορία να αναπτύσσεται πριν και κατά τη διάρκεια του ναυαγίου.

Οι προετοιμασίες ήταν πυρετώδεις. Πέρα από τη συγγραφή του σεναρίου, ο καλλιτέχνης, γνωστός για τη σχεδόν εμμονική του στάση απέναντι στην τελειότητα, επεδίωξε τη μέγιστη πιστότητα. Ήθελε να ζήσει την εμπειρία του «Τιτανικού», όσο αυτός βρισκόταν στην επιφάνεια της θάλασσας. Η αναζήτηση του υπήρξε διεξοδική και πολυεπίπεδη. Βρήκε παλιά σχέδια του πλοίου, διάβασε μαρτυρίες επιζώντων, εξέτασε αντικείμενα που ανέσυρε ο ίδιος από το ναυάγιο. Όλη του η δραστηριότητα επικεντρώθηκε στη διαρκή εξερεύνηση του ναυαγίου. Λένε ότι ο Κάμερον πέρασε περισσότερες ώρες στα απομεινάρια του πλοίου, από ότι έζησαν οι επιβάτες που ταξίδεψαν μαζί του. Το αποτέλεσμα τον δικαίωσε με το παραπάνω, δοκιμάζοντας μία νέα προσέγγιση.

Ο σκηνοθέτης στήριξε ολόκληρη την καριέρα του σε ιστορίες δράσης και περιπέτειας. Αυτή τη φορά ακολουθεί μία νέα διαδρομή στο υπάρχον μονοπάτι του. Χωρίζει την ταινία του σε δύο μέρη και τα προσεγγίζει σα δύο διαφορετικά κινηματογραφικά είδη. Το πρώτο αποτελεί μία ρομαντική ιστορία, με την αυστηρή καταπίεση της μεγαλοαστικής τάξης έναντι του ρομαντισμού της λαϊκής απλότητας. Το δεύτερο είναι «καθαρόαιμη» δράση σε ένα πλαίσιο απόλυτης καταστροφής. Με αυτό τον διττό ελιγμό πετυχαίνει να μείνει πιστός στην δημιουργική του υπόσχεση, αλλά και να διατηρήσει το ενδιαφέρον του συνόλου. Αφηγηματικά, φαίνεται να υπερτερεί το γνωμικό του Κωνσταντίνου Καβάφη από το ποίημα του «Ιθάκη», καθώς δεν αποκρύπτεται το ναυάγιο, που είναι ο προορισμός, αλλά δίνεται βάση στο ταξίδι που είναι η πορεία προς το ναυάγιο.

Αναφορικά με την σκηνοθεσία, ο Τζέιμς Κάμερον κάνει ειλικρινά πραγματική επίδειξη των δυνατοτήτων του. Από την αρχή μας δείχνει πλάνα, τα οποία είχε τραβήξει ο ίδιος από τις αλλεπάλληλες αποστολές του στο ναυάγιο. Έπειτα και εντός του φίλμ βάζει τους χαρακτήρες να βλέπουν -και μαζί τους οι θεατές- μία προσομοίωση της τελικής βύθισης του πλοίου. Το κοινό γνωρίζει πως έγιναν τα πράγματα κατά μία έννοια, και τώρα μένει να δει με ποιον τρόπο θα αποδοθούν στον φακό. Μα φυσικά με τον καλύτερο δυνατό! Ο δημιουργός και το επιτελείο του κατασκευάζουν τον «Τιτανικό» σε διάφορες κλίμακες, ανάλογα τις ανάγκες των γυρισμάτων. Αυτό που προκαλεί πραγματικά δέος είναι το αντίστοιχο μοντέλο που ήταν πιστό αντίγραφο του πραγματικού σκάφους. Ήταν πλήρως λειτουργικό και εξοπλισμένο, όπως το κανονικό, ενώ η «καθέλκυση» του πραγματοποιήθηκε ελεγχόμενα σε ειδική δεξαμενή στο Μεξικό.

Η κάμερα πρωταγωνιστεί! Είναι πανταχού παρούσα και εισάγει τους χαρακτήρες μέσα από επικά κάδρα. Δεν αφήνει τίποτα στη φαντασία και κατά το πρώτο μισό του έργου φαντάζει σαν να γύρισε στο παρελθόν και να κινηματογραφεί σε αληθινό χρόνο. Η σκηνοθετική κατεύθυνση δεν είναι προσχηματική, όπως δεν είναι ποτέ με τον Κάμερον. Αρέσκεται στην ανάδειξη της ιστορικής ακρίβειας μέσα από μικρές λεπτομέρειες, αλλά και των μεγάλων του σκηνικών. Ο ρυθμός είναι σφιχτός, αλλά αναπνέει και κάθε ανάσα ισοδυναμεί με επιμέρους ανάπτυξη πλοκής και χαρακτήρων. Ο τόνος είναι οριακά ονειρικός κατά το πρώτο μέρος. Κανείς και καμιά δε θα μπορούσε να αντισταθεί και θα ενέδινε σε ένα πιθανό ερωτικό ειδύλλιο σε ένα τέτοιο πλαίσιο. Μεταβάλλεται ωστόσο σε ρεαλιστικό και εφιαλτικό, όσο κλιμακώνεται η τραγωδία. Οπτικά, υπογραμμίζεται με την αλλαγή απόχρωσης του φωτισμού και την υιοθέτηση ψυχρών χρωμάτων, όπως το νερό του Ατλαντικού.

«Στο σετ του ηθοποιού»:

Το ερμηνευτικό επιτελείο ίσως είναι από τα καλύτερα που έχει συγκεντρωθεί. Πολλοί και πολλές ηθοποιοί επιθύμησαν να συμμετέχουν στο πρότζεκτ, αλλά λίγοι και εκλεκτοί τα κατάφεραν. Το κριτήριο δεν ήταν μονάχα οι υποκριτικές τους ικανότητες, αλλά και η ομοιότητα τους με τους πραγματικούς πρωταγωνιστές της τραγωδίας.

Στον πρωταγωνιστικό ρόλο έχουμε τον Λεονάρντο Ντι Κάπριο ως «Τζάκ Ντόσον». Ο ερμηνευτής δεν χρειάζεται συστάσεις. Η καριέρα του έδειξε ότι υπήρξε πολύ προσεκτικός στις επαγγελματικές του επιλογές, γεγονός που τον ανέδειξε σε έναν από τους καλύτερους της γενιάς του. Εκείνη την περίοδο εντούτοις ήταν ένας ηθοποιός με «άστρο» και υπόσχεση. Το ρομαντικό στοιχείο έχει τη διαχρονική και καθολική απήχηση του εξαιτίας αυτού και όχι αποκλειστικά της συμπρωταγωνίστριας του. Έχει τεράστιο ερμηνευτικό εύρος, από ζωηρός και παθιασμένος καταλήγει σε μία αμηχανία που χωρίζεται τόσο σε κοινωνική, όσο και σε ερωτική, και δε σταματάει εκεί. Κάποια στιγμή χρειάζεται να μιλήσουμε πολύ σοβαρά για τον Λεονάρντο Ντι Κάπριο.

Η Κέιτ Γουίνσλετ καταφέρνει να βγει πρώτη στην κούρσα για την κατάληψη του ρόλου της «Ρόουζ». Αποτελεί το πρόσωπο για το οποίο γράφτηκε το σενάριο. Δε θα μπορούσε κάποια άλλη να βρίσκεται στη θέση της και να αποδώσει καλύτερα το αίσθημα της καταπίεσης και της ανάγκης για ελευθερία μακριά από κοινωνικές τάξεις, από την ίδια. Η χημεία της με τον Ντι Κάπριο δεν αφήνει περιθώρια συζήτησης. Μετά την κυκλοφορία του «Τιτανικού», οι σεναριογράφοι ακόμη δοκιμάζουν να αποδώσουν εγγράφως τη δυναμική της σχέση τους. Μάλιστα, σε μία από τις πιο διάσημες σκηνές της ταινίας, που οι δύο ήρωες βρίσκονται στην άκρη της πλώρης και αισθάνονται ότι πετούν, οι ερμηνευτές αυτοσχεδιάζουν. Απόδειξη της επικοινωνίας, αλλά και του εξαιρετικού τους ταιριάσματος.

Ανταγωνιστής του «ζεύγους» είναι ο Μπίλι Ζέιν στον ρόλο του «Κάλ Χόκλεϊ». Ο ηθοποιός διατηρεί ένα μέτρο καθ’ όλη τη διάρκεια της ερμηνείας του. Δεν βγαίνει εκτός εαυτού γιατί ανήκει σε ένα διαφορετικό κοινωνικό κλιμάκιο, γεγονός που δίνει ένα ενδιαφέρον στην προβολή της κακεντρέχειας του.

Τέλος, η Κάθι Μπέιτς (Αβύθιστη Μόλυ), ο Μπίλ Πάξτον (Μπρόκ Λόβετ), ο Μπέρναρντ Χίλ (Καπετάνιος Σμιθ) και η Γκλόρια Στιούαρτ (Ηλικιωμένη Ρόουζ) προσφέρουν εξαιρετικά ιδιαίτερες ερμηνείες. Για να είμαστε ειλικρινείς, από τον Ντι Κάπριο μέχρι και τον τελευταίο βοηθητικό ηθοποιό και κομπάρσο, όλοι και όλες είναι υπέροχοι.

Cut! It’s an iceberg:

Κλείνοντας, το άρθρο δεν αναδεικνύει ούτε… την κορυφή του παγόβουνου. Δε μιλήσαμε για το μοντάζ που δεν αφήνει τίποτα εκτός, δε μιλήσαμε για τα ψηφιακά εφέ που από κοινού με τα πρακτικά ζωντανεύουν το ναυάγιο στο σύνολο του. Κινηματογραφικά σετ διαλύονται και πλημμυρίζουν με τους ερμηνευτές να παρασύρονται από τα ρεύματα του νερού. Δεν αναφερθήκαμε στη μουσική του Τζέιμς Χόρνερ που εμπεριέχει μία μακρόσυρτη μελωδία νοσταλγίας.

Αφήσαμε πολλά εκτός, τα οποία ήταν αξίας αναφοράς, αλλά μα τι λέω; Γνωρίζετε όλοι και όλες για τι ακριβώς μιλάω, γιατί όλοι και όλες μας είδαμε αυτό το φίλμ! Η έκπληξη και η συγκίνηση που μας προκαλεί κάθε τόσο και λιγάκι, όταν την παρακολουθούμε ξανά και ξανά παραμένει ακατάσβεστη. Ιδού, η απόδειξη και το μέγεθος της επιτυχίας!

Θα έβαζα με συγκίνηση το απόλυτο 10/10 σε κλίμακα μέτρησης «thank you for the new memories».

Διάρκεια: 3 ώρες και 14 λεπτά

Είδος: Βιογραφικό-Δράμα-Έπος

Σκηνοθεσία: Τζέιμς Κάμερον

Πρωταγωνιστές: Λεονάρντο Ντι Κάπριο, Κέιτ Γουίνσλετ, Μπίλι Ζέιν, Κάθι Μπέιτς, Γκλόρια Στιούαρτ, Μπίλ Πάξτον, Μπέρναρντ Χίλ...

#ΓιώργοςΤοκμακίδης #GiorgosTokmakidis #Blog #WritersOfTheDigitalRoundtable #Writehood #Άποψη #Κριτική #Θέατρο #JamesCameron #Titanic #Biopic #Drama #Epic #LeonardoDiCaprio #KateWinslet #BillyZane