«Η Βασίλισσα Της Αφρικής» (1951): Το Χόλυγουντ τολμάει και γίνεται εξωτικό!

Έχουμε χρόνο για εισαγωγή;

Το νέο μας αφιέρωμα είναι εδώ! Φέτος, όπως και πέρσι άλλωστε, με αφορμή την εθνική μας επέτειο της 25ης Μαρτίου λαμβάνουμε την ευκαιρία να μιλήσουμε για πολεμικά έργα. Αν και η Ελληνική Επανάσταση του 1821 αποτελεί προσωπικό ζήτημα, το οποίο δεν έχει αναπτυχθεί κινηματογραφικά έξω από τη χώρα μας, εξισώνουμε λίγο την κατάσταση και θα κάνουμε λόγο για ταινίες που αφορούν τον «Ά Παγκόσμιο Πόλεμο» (1914-1918). Ο λόγος λοιπόν για το αμέσως κλασικό φίλμ του Τζον Χιούστον με τίτλο: «Η Βασίλισσα Της Αφρικής» (The African Queen, 1951). Πάμε να δούμε με ποιόν τρόπο μεταφέρθηκε η λογοτεχνική ιστορία από τη σελίδα στην ασημένια οθόνη.

Πλοκή;

Βρισκόμαστε στο γερμανοκρατούμενο κομμάτι της δυτικής Αφρικής κατά το 1914. Τα αδέρφια Σέϊρ, Σάμουελ και Ρόουζ έχουν αναλάβει την διεκπεραίωση της ιεραποστολής της Μ. Βρετανίας στην περιοχή. Ο Καναδός καπετάνιος, Τσάρλι Όλνατ, του ποταμόπλοιου με ονομασία «Η Βασίλισσα Της Αφρικής» τους ενημερώνει ότι ξέσπασε πόλεμος στη «Γηραιά Ήπειρο». Πράγματι, ο πόλεμος δεν αργεί να βρει τους δύο ιεραποστόλους. Με τον θάνατο του Σάμουελ, η Ρόουζ αποφασίζει να επιστρατεύσει τον Όλνατ, να μισθώσει την «Βασίλισσα Της Αφρικής» και να προκαλέσει ζημιά στο γερμανικό πλοίο που ελέγχει τα νερά των ποταμών. Μέσα σε ένα κλίμα γενναιότητας, τόλμης, αντιμετώπισης προσωπικών δαιμόνων και φόβων, η Ρόουζ και ο Τσάρλι θα διασχίσουν έναν από τους πιο ριψοκίνδυνους ποταμούς της Αφρικής με σημαία τους την ελπίδα και την αλληλοσυμπαράσταση.

«Στην καρέκλα του σκηνοθέτη»:

Αναφέρθηκε ήδη από την αρχή, αλλά αξίζει να κάνουμε μία ιδιαίτερη μνεία στον δημιουργό πίσω από το έργο. Αυτός δεν είναι άλλος από τον θρυλικό καλλιτέχνη του κλασικού Χόλυγουντ, Τζον Χιούστον. Ο εν λόγω σκηνοθέτης μπορεί να θεωρηθεί αντισυμβατικός για τα μέτρα και τα σταθμά της εποχής του. Η πρώτη του ταινία με τίτλο: «Το Γεράκι Της Μάλτας» (1941) όρισε τη φόρμα του λεγόμενου «film noir».

Έπειτα, διατήρησε στενή επαγγελματική σχέση με τον αγαπημένο του πρωταγωνιστή, Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ. Εισήγαγαν από κοινού ένα νέο είδος κινηματογραφικού έργου, τη λεγόμενη «υβριδική περιπέτεια» (adventure), η οποία μπορεί μεν να τοποθετούταν σε ένα λόγου χάρη «western» πλαίσιο, διατηρούσε δε το στοιχείο της περιπέτειας, ενός κυνήγι θησαυρού. Μία τέτοια περίπτωση δε θα μπορούσε να είναι άλλη από το: «Θησαυρός Της Σιέρρα Μάντρε» (1948).

Στην ταινία που εξετάζεται, ο Χιούστον καταπιάνεται με το βιβλίο του Σέσιλ Σκοτ Φόρεστερ, που φέρει τον ομώνυμο τίτλο. Ο δημιουργός δεν επιθυμούσε να πραγματοποιήσει τα γυρίσματα στην ασφάλεια του κινηματογραφικού στούντιο. Κατάφερε, λόγω της καριέρας του, αλλά και του προσωπικού του χαρίσματος ως ερμηνευτής, να πείσει την παραγωγή να ταξιδέψει στο μέρος, όπου εκτυλίσσεται η ιστορία, δηλαδή στην Ουγκάντα και το Κονγκό.

Με ακούσιο, αλλά απώτερο σκοπό να το κάνει πιο απαιτητικό για τους συντελεστές, αποφάσισε να κινηματογραφήσει σε έγχρωμο φιλμ της «Technicolour». Αυτό σήμαινε ότι έπρεπε να κουβαλούν σε εξωτερικά γυρίσματα τις θηριώδεις κάμερες της εταιρείας, για να καλύψουν τα σκηνοθετικά πλάνα. Οι δυσκολίες και τα ζητήματα που προέκυψαν, δε σταμάτησαν εκεί. Το επιτελείο ήρθε αντιμέτωπο με ασθένειες του πεπτικού, όπως δυσεντερία, λόγω του μολυσμένου νερού.

Αλώβητοι βγήκαν σκηνοθέτης και πρωταγωνιστής, αφού απέφευγαν να πίνουν νερό και αρκούνταν σε αλκοόλ. Πέρα από αυτά, αρκετοί αρρώστησαν και εξαντλήθηκαν λόγω των υψηλών θερμοκρασιών. Η Λορίν Μπακόλ, σύζυγος του Μπόγκαρτ, συνήθιζε να γιατροπορεύει τους ασθενείς του συνεργείου. Αναφορικά όμως με την σκηνοθεσία αυτή καθ’ αυτή, ο Τζόν Χιούστον παραδίδει ένα πανέμορφο έργο που σφύζει από ζωή και ομορφιά.

Όλη η ιστορία αναπτύσσεται στο κατάστρωμα του ποταμόπλοιου, σκάφος που επιμήκυναν για τις ανάγκες των γυρισμάτων. Βέβαια, μία από τις «βασίλισσες» βυθίστηκε λόγω της ορμητικότητας του ποταμού. Κατά τα άλλα, ο ρυθμός είναι καλός. Αν και το σενάριο αντιμετώπισε πολλές αλλαγές, το τελικό αποτέλεσμα είναι οργανικό. Ο τόνος από την άλλη αμφιταλαντεύεται επιτηδευμένα για να ανανεώνεται το πλαίσιο.

«Στο σετ των ηθοποιών»:

Στον πρωταγωνιστικό ρόλο βρίσκουμε τους Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ ως «Τσάρλι Όλνατ» και Κάθριν Χέπμπορν ως «Ρόοζ Σέϊρ». Οι δύο ηθοποιοί αλλάζουν άρδην την ερμηνευτική τους κατεύθυνση και αναλαμβάνουν να επιχειρήσουν υποκριτικά σε κόντρα ρόλους.

Ο Μπόγκαρτ, γνωστός για το αρρενωπό, μελαγχολικό και συνάμα σκληροτράχηλο προφίλ του, μεταμορφώνεται σε έναν λαϊκό τύπο, οποίος έχει αφεθεί στον μικρόκοσμο του, αλλά και στο πιοτό. Το σχόλιο που γίνεται μέσα από τον χαρακτήρα του, αν και δεν καταλήγει σε μανιφέστο, υπογραμμίζει καταστάσεις. Οι σκηνές από την άλλη που «παίζει» με τα ζώα του υγροτόπου είναι οι πιο αυθεντικές στην καριέρα του, και του χαρίζουν το πρώτο του βραβείο όσκαρ.

Η Χέπμπορν από την άλλη φέρνει έναν κοινότυπο χαρακτήρα, αυτόν της «μετρημένης γεροντοκόρης». Ο ρόλος της δε θα είχε ενδιαφέρον, αν το σενάριο δεν την ήθελε πρωταγωνίστρια, που κινεί τη πλοκή. Η μεταστροφή της έρχεται διακριτικά και σταδιακά. Πάνω σε αυτή τη μεταστροφή βασίστηκαν όλοι οι γυναικείοι χαρακτήρες που φέρουν αντίστοιχα χαρακτηριστικά, ανακαλύπτοντας την εσωτερική τους δύναμη στην πορεία.

Cut! It’s a wrap:

Κλείνοντας, αν και η ταινία τοποθετείται ιστορικά στον Ά Παγκόσμιο Πόλεμο, ξεφεύγει από αυτόν και καταφέρνει να σταθεί σαν κάτι ξεχωριστό. Ενέπνευσε πολλούς καλλιτέχνες που ασχολήθηκαν με το είδος της «περιπέτειας», και άφησε τη δική της εποχή στο κινηματογραφικό γίγνεσθαι.

Θα έβαζα με σεβασμό ένα 8,5/10 σε κλίμακα μέτρησης «αυτά μου αρέσουν».

Διάρκεια: 1 ώρα και 45 λεπτά

Είδος: Περιπέτειας

Σκηνοθεσία: Τζον Χιούστον

Πρωταγωνιστές: Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ, Κάθριν Χέπμπερν

#ΓιώργοςΤοκμακίδης #GiorgosTokmakidis #Blog #ΣυγγραφείςΤηςΨηφιακήςΤραπέζης #WritersOfTheDigitalRoundtable #Writehood #Άποψη #Κριτική #Κινηματογράφος #Θέατρο #JohnHuston #TheAfricanQueen #Adventure #HumphreyBogart #KatharineHepburn