«Γέρμα: Η Ανεκπλήρωτη» (2026): Ένα Ποίημα Επί Σκηνής!

Έχουμε χρόνο για εισαγωγή;

Έπειτα από ένα σύντομο μεν σύνηθες δε διάλειμμα, επιστρέφουμε με ένα άρθρο που αφορά θεατρικό έργο. Ο λόγος για το κείμενο του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα με μονολεκτικό τίτλο: «Γέρμα» (Yerma, 1934). Αποτελεί κομμάτι της αποκαλούμενης «Ανδαλουσιανής Τριλογίας» και εστιάζει στη θέση της γυναίκας στην ισπανική κοινωνία των αγροτικών κοινοτήτων της υπαίθρου. Πρόκειται για μία παράσταση, η οποία, αν και προκάλεσε αντιδράσεις, όταν πρωτοπαίχτηκε, αποτέλεσε ένα διαχρονικό μανιφέστο, αλλά και μία ιδανική επιλογή για μεταφορά στο θεατρικό σανίδι από τους θιάσους που ακολούθησαν ανά τον κόσμο. Πάμε λοιπόν να δούμε με ποιον τρόπο μεταφέρθηκε το έργο στη σύγχρονη ελληνική σκηνή σε συμπαραγωγή «KartProductions» και «Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν».

Πλοκή;

Βρισκόμαστε στο πρώτο τέταρτο του 20^ου αιώνα στη Νέα Υόρκη, όπου ο συγγραφέας Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα βιώνει την αμερικανική οικονομική κατάρρευση, το «Κραχ». Αποφασίζει να γράψει μία ιστορία που του θυμίζει την πατρίδα του και την τοποθετεί στις αρχές του 20^ου αιώνα στην ισπανική ύπαιθρο της Ανδαλουσίας. Η ηρωίδα του, Γέρμα, αν και παντρεμένη με τον Χουάν, δεν έχει καταφέρει να μείνει έγκυος και να δημιουργήσει μία οικογένεια κατά τα πρότυπα της αγροτικής κοινότητας. Με το πέρασμα των χρόνων, η αδυναμία της μετατρέπεται σε εμμονή, ενώ ο Χουάν απομακρύνεται ολοένα από την ιδέα των παιδιών. Μέσα σε ένα κλίμα κοινωνικής πίεσης, προσωπικού πόνου και άτιμου πειρασμού, ο Λόρκα μέσα από την ηρωίδα του «Γέρμα» θα αποπειραθεί να βρει τη λύση στα δικά του υπαρξιακά θέματα.

Στην σκηνή της σκηνοθέτιδας:

Η μεταφορά του κειμένου εμπιστεύεται στην πολυπράγμονα δημιουργό Μαρία Πρωτόππαπα. Έχουμε μιλήσει ξανά για την εν λόγω καλλιτέχνιδα και τη θερινή της παράσταση με τίτλο: «Ανδρομάχη» (2025), την οποία και θεωρούμε μία από τις καλύτερες της περσινής θεατρικής περιόδου. Αναφορικά με τη «Γέρμα», η ενέργεια, το πνεύμα και ο ρόλος της σκηνοθέτιδας συναντιούνται και συνεργάζονται σε μεγαλύτερες δόσεις. Αναλαμβάνει την σκηνοθεσία, την απόδοση, το τελικό κείμενο, κομμάτι της έρευνας και της δραματουργικής επεξεργασίας από κοινού με τους Ελένη Σπετσιώτη και Γιάννο Περλέγκα αντίστοιχα. Βρίσκεται παντού, όπως και επάνω στην σκηνή ερμηνεύοντας την κεντρική πρωταγωνίστρια.

Αντιλαμβάνεται επαρκώς τη λυρική φύση του κειμένου και αυτή ακριβώς εισάγει στη σκηνοθεσία της. Η παράσταση κινείται παράλληλα σε δύο χρόνους, σε αυτόν που γράφεται η ιστορία της «Γέρμα», και σε αυτόν που ζει η Γέρμα. Μετά από τον διακριτικό διαχωρισμό τους, η μία χρονική διάσταση μπλέκεται με την άλλη και ο διάλογος γίνεται το μέσο που μιλούν δύο διαφορετικοί ήρωες με κοινές ανησυχίες. Το σκηνικό της Μαγδαληνής Αυγερινού υπογραμμίζει τον διαχωρισμό με το να έχει την κεντρική σκηνή δράσης λίγο πιο χαμηλωμένη από την υπόλοιπη σκηνή. Βρισκόμαστε στο διαμέρισμα του Λόρκα, μέσα στο οποίο «υπάρχει» η κρεβατοκάμαρα της «Γέρμα» και του «Χουάν». Το κρεβάτι λοιπόν μονοπωλεί το σκηνικό ενδιαφέρον και όλοι περιστρέφονται γύρω από αυτό.

Στο πίσω μέρος της σκηνής υπάρχει κάτι αντίστοιχο του παραθύρου, το οποίο αποκαλύπτεται σε δεύτερο χρόνο και φωτίζεται με ένα ιδιαίτερο τρόπο. Οι φωτισμοί της Βαλεντίνας Ταμιωλάκη παρουσιάζουν με εξαιρετική ποικιλία αποχρώσεων και εντυπώσεων. Όλα τα χρώματα «βάφουν» την σκηνή ανάλογα με τις συναισθηματικές διακυμάνσεις. Υπάρχει μία κατεύθυνση προς ένα «χαλκοπράσινο» χρώμα, το οποίο παραπέμπει σε σκιά πίνακα ζωγραφικής, αλλά ποτέ δε γίνεται έντονη. Ο χορός του Νώντα Δαμόπουλου εντούτοις απελευθερώνει πλήρως το πλαίσιο του φωτισμού και προσδίδει άλλη σκηνοθετική δυναμική στην παράσταση.

«Στο σανίδι των ηθοποιών»:

Αναφερθήκαμε ήδη στην πρωταγωνίστρια, αλλά δε μιλήσαμε για το αντίστοιχο κομμάτι επί σκηνής που επωμίζεται. Η κυρία Πρωτόπαππα ως «Γέρμα» έχει την ευκαιρία να παρέλθει μέσα από όλα τα συναισθηματικά στάδια της ηρωίδας της και το κάνει με περίσσια επιτυχία. Στις ανταλλαγές ρόλων είναι εξίσου καλή, δίνοντας ένα ακόμη πιο ισχυρό υποκριτικό στίγμα στην επιστροφή της.

Συμπρωταγωνιστές της είναι οι Γιάννος Περλέγκας, Σίμος Κακάλας και Ηλέκτρα Μπαρούτα. Ο κύριος Περλέγκας πέρα από «Λόρκα» και «Βίκτωρ» επιμελείται τη μουσική, η οποία ακολουθεί μία χορωδιακή αισθητική. Εντός της σκηνής, αποτελεί τον άμεσο σύνδεσμο του κοινού με τον κόσμο. Είναι πρωταγωνιστής και συνάμα συμπρωταγωνιστής, και λειτουργεί ως περιφερόμενος αφηγητής.

Ο κύριος Κακάλας από την άλλη ως «Χουάν» και «Γερόντισσα» φέρνει ένα ανατριχιαστικό νεύρο. Με τον πρώτο του χαρακτήρα έχει τις στιγμές του, αλλά το τέλος του είναι εκείνο που του επιτρέπει να αναπτύξει τον ψυχισμό του και να δοθεί μία τελεσίδικη λύση στην πλοκή. Με τον δεύτερο του χαρακτήρα, εκείνον της «γερόντισσας», και το κουστούμι της κυρίας Αυγερινού, το ερμηνευτικό πλαίσιο μεταβάλλεται. Γίνεται μία μοιραία δύναμη της φύσης, ένα αμαρτωλό κάλεσμα, ο κοινωνός του πειρασμού της αυτοπραγμάτωσης. Η κινησιολογία του και η χροιά της φωνής του συντελούν σε κάτι το μυστικιστικό, το οποίο εντυπώνεται στη μνήμη των θεατών.       

Τέλος, η κυρία Μπαρούτα αποτελεί μία έμμεση ανταγωνίστρια της ηρωίδας, καθώς δύναται να κυοφορήσει, ενώ η Γέρμα όχι. Η ερμηνεία της έρχεται με ένταση και αναπτύσσεται με ατμόσφαιρα, την οποία μοιράζεται με τον κύριο Δαμόπουλο.

Clap-Clap:

Κλείνοντας, η παράσταση πραγματεύεται ένα δύσκολο ζήτημα, μία άρνηση της φύσης σε ένα δίκαιο εκ φύσεως αίτημα. Αν και βαθύτατα ποιητική και συνειρμική, παραμένει «βαριά» και μεταφέρεται με βάρος και σοβαρότητα. Μπορεί ο ρυθμός να ανεβάζει την ταχύτητα της ροής του μέσα από σκηνοθετικούς ελιγμούς και έγκυρες ερμηνευτικές και χορευτικές παρεμβάσεις, αλλά διατηρεί μία ιδιαίτερη βραδυκίνητη σταθερότητα. Αναμένουμε λοιπόν με ανυπομονησία το επόμενο έργο που θα αναλάβει η Μαρία Πρωτόπαππα και οι συνεργάτες της.

Θα έβαζα με συναισθηματικό προβληματισμό ένα 7,5/10 σε κλίμακα μέτρησης «αυτά μου αρέσουν».

Διάρκεια: 1 ώρα και 30 λεπτά

Είδος: Δράμα Εποχής

Σκηνοθεσία: Μαρία Πρωτόπαππα

Πρωταγωνιστές: Μαρία Πρωτόπαππα, Γιάννος Περλέγκας, Σίμος Κακάλας, Ηλέκτρα Μπαρούτα, Νώντας Δαμόπουλος

#ΓιώργοςΤοκμακίδης #GiorgosTokmakidis #Blog #WritersOfTheDigitalRoundtable #Writehood #Άποψη #Κριτική #Θέατρο #ΜαρίαΠρωτόπαππα #Γέρμα #Δράμα #ΓιάννοςΠερλέγκας #ΣίμοςΚακάλας #ΗλέκτραΜπαρούτα #ΝώνταςΔαμόπουλος