«Ο Κύκλος Των Χαμένων Ποιητών» (1989) και το Βάθος της Απλότητας!

Έχουμε χρόνο για εισαγωγή;

Με τις θεατρικές παραστάσεις να μεταφέρονται από το εσωτερικό των θεάτρων στον υπαίθριο χώρο, λαμβάνουμε την ευκαιρία να μιλήσουμε για μία από τις τελευταίες παραστάσεις που είδαμε κεκλεισμένα. Αυτή δεν είναι άλλη από τη μεταφορά του «Κύκλου Των Χαμένων Ποιητών» στο θεατρικό σανίδι. Εντούτοις, κρίνεται σχεδόν αδύνατον να κάνουμε λόγο για τη δραματοποίηση του έργου, αν πρώτα δεν καλύψουμε την κινηματογραφική του εκδοχή. Ο λόγος λοιπόν για την ταινία με τον ομώνυμο τίτλο: «Ο Κύκλος Των Χαμένων Ποιητών» (Dead poet’s society, 1989). Πάμε να δούμε με ποιόν τρόπο παραδόθηκε στους/στις θεατές ένα από τα πιο επιδραστικά κοινωνικά δράματα της ιστορίας του κινηματογράφου.

Πλοκή;

Βρισκόμαστε στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και συγκεκριμένα στο Βερμόντ στην Ακαδημία του «Γουέλτον» κατά τα τέλη της δεκαετίας του ’50. Το εν λόγω οικοτροφείο αρρένων έχει τη φήμη ενός εξαιρετικά αυστηρού εκπαιδευτικού ιδρύματος, στο οποίο φοιτούν γόνοι εύπορων και πλουσίων πολιτών. Η κενή θέση του καθηγητή που επρόκειτο να διδάξει λογοτεχνία και ποίηση καλύπτεται από έναν παλιό απόφοιτο της Ακαδημίας ονόματι Τζον Κήτινγκ. Ο νέος καθηγητής ακολουθεί επαναστατικές -για τα μέτρα του ιδρύματος- μεθόδους και τρόπους διδασκαλίας. Οι μαθητές του, όπως ο Νιλ, ο Τοντ και ο Τσάρλι γοητεύονται από το νέο πλαίσιο και απορροφούν τις διδασκαλίες του ο καθένας με τον δικό του δημιουργικό τρόπο. Μέσα σε ένα ασφυκτικό κλίμα κανόνων, πίεσης και απογοητεύσεων, ο Κήτινγκ και οι μαθητές του θα έρθουν αντιμέτωποι με έναν αδυσώπητο θεσμό, που προετοιμάζει και προτιμάει τη χειραγώγηση από τη χειραφέτηση.

«Στην καρέκλα του σκηνοθέτη»:

Έχουμε μιλήσει ξανά για τον υπεύθυνο δημιουργό πίσω από το έργο στην ταινία με τίτλο «Καλλίπολη 1914» (1981). Αυτός δεν είναι άλλος από τον Αυστραλιανής καταγωγής Πήτερ Γουέιρ. Κάνοντας μία ανασκόπηση της φιλμογραφίας του καλλιτέχνη, εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς ότι η δεκαετία του ’80 αποτέλεσε την απόλυτη δημιουργική του περίοδο. Αφήνοντας ωστόσο τα πεδία των μαχών, τα εξωτικά μέρη και τις ιστορίες μυστηρίου, αναλαμβάνει να φέρει στην ασημένια οθόνη μία ιδιαιτέρως προσγειωμένη ιστορία. Αν και δεν ήταν η πρώτη επιλογή για τη θέση του σκηνοθέτη, κατάφερε μέσα από μια σειρά αισθητικών και λογικών επιλογών να αποδώσει τα δέοντα.

Αρχικά, γνωρίζει και καταλαβαίνει σε βάθος τη φύση της ιστορίας του. Είναι απλή στον πυρήνα της, αλλά στηρίζεται αποκλειστικά στους χαρακτήρες. Αυτός είναι και ο λόγος που αναζητάει ερμηνευτές νεαρής ηλικίας που να ταιριάζουν στο πλαίσιο και όχι έμπειρους ηθοποιούς, μεταμφιεσμένους σε μαθητές. Ακόμα, κατά τη διάρκεια της επιλογής και της διαλογής ρόλων, παρατηρεί το επιτελείο του σε ρεαλιστικές συνθήκες, καθώς τους ζήτησε να γράψουν για την ποίηση, που είναι κινητήρια έννοια της πλοκής. Επιπλέον, με το που επιλεχθούν οι νεαροί, προβαίνει σε δύο δράσεις, αφενός τους βάζει να ζήσουν μαζί, αφετέρου δε διαταράσσει τη γραμμικότητα της υπόθεσης και γυρνάει την ταινία με τη σειρά.

Η κάμερα του εισέρχεται σε κλειστούς χώρους, όπως αυτών των αιθουσών, των κοιτώνων και των σχολικών τάξεων. Είναι στατική και συνήθως δεν ακολουθεί έντονες διακυμάνσεις. Αυτό συμβαίνει, μονάχα όταν οι ήρωες βρίσκονται σε ένα ελεύθερο πλαίσιο, όπως το προαύλιο ή την σπηλιά που ανακαλύπτουν. Ο Γουέιρ δεν αφήνει την ευκαιρία ανεκμετάλλευτη και δίνει, αν όχι δυναμική, μία πιο δραστήρια ροή στο φακό του, που συνωστίζεται και χαμηλώνει για τις ανάγκες των κάδρων. Ο ρυθμός είναι εξαιρετικός, παρά την έλλειψη δράσης, με τον τόνο να διατηρεί μία μελαγχολία με διαλείμματα και αύξουσα πορεία. Αποφεύγει τεχνηέντως να γίνει βαρύγδουπο δράμα και αφήνει γλυκιά και ελπιδοφόρα γεύση.

«Στην τάξη των ηθοποιών»:

Στον πρωταγωνιστικό ρόλο συναντούμε τον αείμνηστο και αναντικατάστατο Ρόμπιν Γουίλιαμς ως καθηγητή «Τζον Κήτινγκ». Ο ηθοποιός αποτελούσε μία δύναμη της φύσης, με το κωμικό του αισθητήριο να παρασέρνει τόσο το σενάριο, όσο και τους συμπρωταγωνιστές του. Αν και αρχικά είχαν προτείνει τον ρόλο στους Μελ Γκίμπσον, Μπιλ Μάρεϊ και Λίαμ Νίσον, ο ηθοποιός ανέλαβε να μεταφέρει τον χαρακτήρα του «Κήτινγκ». Βέβαια, λειτούργησε σαν πραγματικός «αντάρτης» και έγινε η αιτία που η εταιρεία παραγωγής της «Ντίσνεϋ» προσέλαβε τον Πήτερ Γουέιρ για να σκηνοθετήσει.

Έπειτα από συνεννόηση με τον σκηνοθέτη, συμφώνησε να δώσει μία προσγειωμένη ερμηνεία, ανάλογη της φύσης της ιστορίας. Ο Γουίλιαμς δεν αθέτησε την υπόσχεση του και συγκράτησε τη χειμαρρώδη του ενέργεια, διατηρώντας μία ισορροπημένη κωμική νότα. Το αποτέλεσμα είναι μοναδικό, με τον ηθοποιό να γίνεται το πρόσωπο όλων των απανταχού δασκάλων που αγάπησαν ανά τα χρόνια οι μαθητές και μαθήτριες.

Οι νεαροί συμπρωταγωνιστές του, αν και ανησύχησαν λόγω της απειρίας τους και του αχαλίνωτου αυτοσχεδιασμού Ρόμπιν Γουίλιαμς, κατάφεραν να τον πλαισιώσουν άριστα. Ο Ρόμπερτ Σον Λέοναρντ ως «Νιλ» δίνει μία ερμηνεία που ορίζει τον συναισθηματικό τόνο της ταινίας.

Ο δεκαοχτάχρονος Ίθαν Χοκ ως «Τοντ» ερμηνεύει οριακά τον ίδιο του τον εαυτό! Πράγματι, κατά το δοκιμαστικό του, ο εκκολαπτόμενος ηθοποιός έπαθε κρίση πανικού και λίγο έλειψε να αποχωρήσει. Ο Γουέιρ λάτρεψε την εσωστρέφεια του και του έδωσε απευθείας τον ρόλο.

Τέλος, ο Γκέιλ Χάνσεν ως «Τσάρλι Ντάλτον» κατάφερε να πείσει τους συντελεστές ότι βρισκόταν στο ηλιακό όριο που ζητούσαν, ενώ έκλεινε το 29ο του έτος. Το ερμηνευτικό του εκτόπισμα, αλλά και η άνεση που αποπνέει μέσα από τον χαρακτήρα του δίνουν έμμεσα τα ηνία ενός ισχυρού δευτεραγωνιστή.

Cut! It’s a wrap my Captain:

Κλείνοντας, η επιτυχία του φίλμ βρίσκεται ακριβώς στη διαρκή επισκεψιμότητα του από το κοινό. Ο Πήτερ Γουέιρ ολοκληρώνει ένα τρομερά επιτυχημένο σερί κινηματογραφικών έργων. Ο Ρόμπιν Γουίλιαμς είναι εγκρατής και προσδίδει μία δραματική νότα στην καριέρα του, την οποία αγνοούσε το σύνολο. Ο κόσμος αγάπησε την απλότητα και συνάμα το βάθος που έχει να προσφέρει η ταινία και αυτό φαίνεται από το γεγονός, ότι όταν ο Γουίλιαμς έφυγε από τη ζωή, σύσσωμος ο κόσμος βιντεοσκοπούσε τον εαυτό του, να ανεβαίνει πάνω σε γραφεία, έδρες, τραπέζια και να μονολογεί λέγοντας: «Oh Captain, my Captain».

Θα έβαζα με χαμόγελο 8,9/10 σε κλίμακα μέτρησης «αυτά μου αρέσουν».

Διάρκεια: 2 ώρες και 8 λεπτά

Είδος: Κοινωνικό-Δράμα

Σκηνοθεσία: Πήτερ Γουέιρ

Πρωταγωνιστές: Ρόμπιν Γουίλιαμς, Ρόμπερτ Σον Λέοναρντ, Ίθαν Χοκ, Γκέιλ Χάνσεν, Τζος Τσαρλς

#ΓιώργοςΤοκμακίδης #GiorgosTokmakidis #Blog #ΣυγγραφείςΤηςΨηφιακήςΤραπέζης #WritersOfTheDigitalRoundtable #Writehood #Άποψη #Κριτική #Κινηματογράφος #Θέατρο #PeterWeir #DeadPoet'sSociety #Drama #RobinWilliams #RobertSeanLeonard #EthanHawke