«Τραπεζούντα» του Γουίλιαμ Μίλερ (1926): Ιστορία 260 χρόνων δοσμένη μέσα από τα μάτια ένός Φιλέλληνα!

Έχουμε χρόνο για εισαγωγή;

Πιστοί πια στη νέα μεθόδευση άρθρων και δημοσιεύσεων, έφθασε πάλι η στιγμή για να μιλήσουμε για ένα λογοτεχνικό βιβλίο και δε ιστορικού περιεχομένου. Ο λόγος λοιπόν για την ερευνητική δουλειά του Γουίλιαμ Μίλερ με τίτλο: «Τραπεζούντα: Η τελευταία ελληνική αυτοκρατορία της βυζαντινής εποχής 1204-1461». Πάμε να δούμε με ποιον τρόπο μεταφέρεται η ιστορία 260 χρόνων βυζαντινής ιστορίας και κυριαρχίας στην ευρύτερη περιοχή του Εύξεινου Πόντου και συγκεκριμένα της Τραπεζούντας.

Υπόθεση:

Βρισκόμαστε το 1204 στην καρδιά της βυζαντινής αυτοκρατορίας, στην πόλη των πόλεων, την Κωνσταντινούπολη, η οποία πολιορκείται και αλώνεται από τις στρατιωτικές δυνάμεις της 4^ης σταυροφορίας. Πλήθος αρχόντων και αξιωματούχων διασκορπίζονται στις άκρες της αυτοκρατορίας για να ιδρύσουν τα βασίλεια τους και να αποπειραθούν να ανακαταλάβουν την Κωνσταντινούπολη. Με αυτό τον τρόπο έχουμε το Δεσποτάτο της Ηπείρου στα δυτικά, την Αυτοκρατορία της Νίκαιας στα δυτικά της Μικράς Ασίας και την Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας στα Ανατολικά. Στην τελευταία καταφεύγουν οι απόγονοι των Κομνηνών, οι οποίοι διατηρούν τη δυναστεία και τα δικαιώματα τους στις παράκτιες πόλεις του Εύξεινου Πόντου. Μέσα σε ένα διάστημα 260 χρόνων, οι άρχοντες, άλλοι ικανοί, άλλοι λιγότερο ικανοί θα δοκιμάσουν να διατηρήσουν τα κεκτημένα τους σε μία ευαίσθητη περιοχή, κάνοντας δολοφονίες, πολέμους, συμμαχίες μέσα από μεικτούς γάμους, συμφωνίες με ξένες ναυτικές δυνάμεις της Δύσης, για να φθάσουν να αποτελούν το τελευταίο προπύργιο του Ελληνισμού και του Χριστιανισμού στην Ανατολή.

«Η πένα του συγγραφέα»:

Η συγγραφή του βιβλίο αποδίδεται στον ιστορικό, μεσαιωνολόγο και δημοσιογράφο βρετανικής καταγωγής Γουίλιαμ Μίλερ. Ο ιστορικός υπήρξε ένα ανήσυχο πνεύμα, το οποίο δε συμβιβάστηκε ποτέ. Η πορεία της ζωής του αποδεικνύει τα προαναφερόμενα μέσα από το ταξίδι του ζωής στην Ιταλία, την έξοδο του από εκεί με την άνοδο του φασισμού του Μπενίτο Μουσολίνι, τη μετεγκατάσταση του στην Ελλάδα και την ακούσια του αποχώρηση από την Αθήνα λόγω της γερμανικής εισβολής το 1941. Το βιβλίο που εξετάζεται στο παρόν άρθρο γράφεται ακριβώς την περίοδο του μεσοπολέμου, κατά τη διαμονή του στη χώρα μας.

Ο Μίλερ μεγαλώνει και «εκπαιδεύεται» σε ένα καταστρατηγημένο πλαίσιο, το οποίο συνιστά ότι το νεοελληνικό κράτος που προκύπτει από την επανάσταση του 1821, και κατ’ επέκταση οι Έλληνες έχουν ελάχιστα κοινά με τους προγόνους τους, τόσο τους αρχαίους, όσο και τους βυζαντινούς. Εμπνευστής αυτής της τρόπον τινά «σχολής» είναι ο αυστριακός Γιάκομπ Φίλιπ Φαλμεράιερ. Ο μεσαιωνολόγος, όμως ενώ χρησιμοποιεί πλήθος πηγών, ανάμεσα στις οποίες και ορισμένες του Φαλμεράιερ, ακολουθεί διαφορετική συλλογιστική πορεία και καταλήγει ακριβώς στο αντίθετο συμπέρασμα! Βέβαια, δεν επιθυμεί να δώσει συνέχεια μέσα από το βιβλίο του.

Αναφορικά με τη γραφή του, αυτή κρίνεται ως επίσημη και στιβαρή, ενώ οι αναφορές του σε μία ευρεία γκάμα χρονικών ιστορικών, μαρτυριών και ερευνητικών πηγών είναι διαρκείς και διεξοδικές. Εντός του κειμένου του, ο Γουίλιαμ Μίλερ αναφέρεται σε κάθε έναν βασιλιά η βασίλισσα που πέρασε από τον θρόνο της αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας, ακόμη και αν η βασιλεία του/της διήρκησε μονάχα σύντομο χρονικό διάστημα. Φροντίζει να αναφέρει για κάθε άρχοντα με ποιον τρόπο αντιμετώπισε τους εξωτερικούς του εχθρούς, πως συμπεριφέρθηκε στους συνωμοτικούς εσωτερικούς κύκλους, με ποιον τρόπο αντέδρασε στις πιέσεις της Γένοβας και της Βενετίας και ποιο ήταν το θρησκευτικό του έργο, αν προλάβαινε να επιτελέσει.

Στην ανασκόπηση του δε λείπουν σημαντικά γεγονότα και συμβάντα, όπως πως αντιμετωπίστηκε η πρώτη σοβαρή απειλή για το βασίλειο, η αποτυχημένη πολιορκία του σελτζούκου ηγεμόνα Μελίκ (1222-1223). Γίνονται αναφορές στη δεσποτική συμπεριφορά των Γενοβέζων ευγενών, όπως του Μεγκόλο Λερκάρι, ο οποίος χαστουκίστηκε από έναν τραπεζούντιο αξιωματικό και γύρισε μετά από ένα διάστημα στην πόλη επικεφαλής ενός στόλου που προξένησε υλικές ζημίες και θανάτους. Αν και ο τρόπος γραφής είναι πυκνός, δεν είναι λίγες οι στιγμές, που ο μέσος αναγνώστης χάνεται ανάμεσα στην πληροφορία και την προσπάθεια της να δοθεί εν συντομία.

«Λίγο πριν την τελευταία σελίδα»:

Κλείνοντας, η Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας αποτέλεσε το μεγάλο αγκάθι στα σχέδια του οθωμανού σουλτάνου Μωάμεθ Β΄ κατά την κατάκτηση της ανατολικής ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, της Ρωμανίας. Για να πετύχει τον σκοπό του, αυτό το τελευταίο και μικρό ελληνικό βασίλειο έπρεπε να πέσει. Αν και η πόλη της Τραπεζούντας δεν κυριεύθηκε με το σπαθί, έπειτα από πολιορκία, αλλά παραδόθηκε μετά από μία σειρά συμμαχικών προδοσιών και τελικώς συμφωνιών από μεριάς του τελευταίου των Κομνηνών, οι άνθρωποι της δε ξέχασαν το λαμπρό της παρελθόν. Δεν είναι τυχαίο, ότι οι Έλληνες του Πόντου, όχι μόνο επιβιώσαν, αλλά γνώρισαν και εξαιρετική ακμή και ανάπτυξη κατά τον 18^ο και 19^ο αιώνα. Ο Γουίλιαμ Μίλερ καταφέρνει να δώσει το συνολικό χρονικό της βυζαντινής παρουσίας στην περιοχή, ακόμα και μέσα από ένα απαιτητικό ορισμένες φορές κείμενο.

Εκδοτικός οίκος: Αδελφών Κυριακίδη α.ε.

Συγγραφέας: Γουίλιαμ Μίλερ

Είδος: Ιστορικό

Σελίδες: 176

#ΓιώργοςΤοκμακίδης #GiorgosTokmakidis #Blog #ΣυγγραφείςΤηςΨηφιακήςΤραπέζης #WritersOfTheDigitalRoundtable #Writehood #Άποψη #Κριτική #Κινηματογράφος #Θέατρο #Book #ΑδελφοίΚυριακίδη #ΤραπεζούνταΗΤελευταίαΕλληνικήΑυτοκρατορίαΤηςΒυζαντινήςΕποχης1204-1461 #Ιστορικό #ΓουίλιαμΜίλερ