«Οιδίπους Τύραννος» του Teatro Di Roma (2026): Στάση Ιταλία!

Έχουμε χρόνο για εισαγωγή;

Η στιγμή που όλοι και όλες περιμέναμε, έφθασε! Η θερινή θεατρική περίοδος ξεκίνησε και δε με ευρωπαϊκό άρωμα και αισθητική. Ο λόγος για τη διασκευή από τον ιταλικό θίασο «Teatro Di Roma» του καθολικού έργου του Σοφοκλή με τίτλο: «Οιδίπους Τύραννος» (428 π.Χ.). Πάμε να δούμε με ποιόν τρόπο οι Ιταλοί γείτονες μας προσεγγίζουν την επιτομή της αρχαιοελληνικής τραγωδίας!

Πλοκή;

Βρισκόμαστε στη Θήβα περίπου τον 13^ο αιώνα κατά την εποχή του Χαλκού. Ένας φοβερός λοιμός έχει πλήξει την πόλη και ο Οιδίπους, κυβερνήτης και τύραννος της Θήβας, αποπειράται να βρει ποιος φταίει, που οι Θεοί τιμωρούν με αυτό το βάναυσο τρόπο την πόλη του. Μάλιστα, φθάνει στο σημείο να καταραστεί με μένος και οργή την πηγή του κακού. Συμβουλεύεται τον μάντη Τειρεσία, ο οποίος γνωρίζει την αλήθεια, αλλά δεν τολμάει να την πει ευθέως στον Οιδίποδα. Αφήνει εντούτοις να εννοηθεί, ότι η άφιξη του στην πόλη της Θήβας αποτελεί αιτία της καταστροφής. Ο Οιδίποδας διώχνει κακήν κακώς τον μάντη και αρχίζει την έρευνα του. Μέσα σε ένα κλίμα ανακρίσεων και σύνδεσης με το παρελθόν, το τρίπτυχο της ύβρεως, νέμεσης και τίσεως θα κυκλώσει τον Οιδίποδα και τον οίκο του τιμωρώντας τον με τον χειρότερο τρόπο.

«Στην σκηνή του σκηνοθέτη»:

Για πρώτη φορά λοιπόν στο ιστορικό των άρθρων και των δημοσιεύσεων μας θα μιλήσουμε για μία διεθνή απόδοση ενός ελληνικού θεατρικού έργου. Σκηνοθέτης αυτού ορίστηκε από το ιταλικό «Teatro Nazionale» ο Λούκα Ντε Φούσκο. Ο εν λόγω καλλιτέχνης έχει ασχοληθεί σε βάθος τόσο με τις αρχαίες ελληνικές τραγωδίες, όσο και με κλασικά έργα του Σαίξπηρ, του Πιραντέλλο κ.α. Αυτή τη φορά αναλαμβάνει να μεταφέρει τον «Οιδίποδα» του Σοφοκλή και ενδιαφέρεται για μία συγκεκριμένη έκφανση του έργου, αυτή της ανάκρισης. Αν και το έργο στηρίζεται σε αυτή, ο Σοφοκλής -κατά πάσα πιθανότητα- δεν αποσκοπούσε στην ανάδειξη της, αλλά την προσθήκη της ως κινητήριο μοχλό της πλοκής. Αντιθέτως, ο Ντε Φούσκο εστιάζει σε αυτή και εκμαιεύει ως έναν βαθμό και μία ευρεία ανάγνωση μία ιστορία «νουάρ». Σε αυτή, ο Οιδίποδας, σαν άλλος ντεντέκτιβ, αρχίζει την έρευνα του, για να βρει τον υπαίτιο της τραγωδίας, που δεν είναι άλλος από τον ίδιο του τον εαυτό.

Αναφορικά με την σκηνοθεσία αυτή καθ’ αυτή, ο ιταλός σκηνοθέτης δεν επιτρέπει μεγάλη ελευθερία κινήσεων. Το έργο του είναι ως επί το πλείστον στατικό, με τους ερμηνευτές να αλλάζουν ελάχιστα θέση κατά το πέρας της παράστασης. Αυτό, αν  και συμφωνεί με την ιστορικότητα του αρχαιοελληνικού θεάτρου, ίσως να κουράσει ένα κοινό που δεν γνωρίζει τη γλώσσα, όπως το ελληνικό, ή μερίδα του κόσμου που ενδεχομένως να ανέμενε περισσότερη αλληλεπίδραση και δράση. Βέβαια, ο αργός ρυθμός σε συνδυασμό με την απουσία έντονης κίνησης συμφωνεί με την προσέγγιση του έργου ως αντίστοιχο μυστηρίου. Το σκηνικό ακολουθεί την ίδια μινιμαλιστική διάθεση, με την Μάρτα Κρισολίνι Μαλατέστα να παρουσιάζει μία πλατφόρμα, η οποία αποτελείται από μια ιδιόμορφη οθόνη σε σχήμα πολυγώνου και σκαλοπάτια που οδηγούν πίσω της. Στην οθόνη απεικονίζονται εικόνες που συμφωνούν με την εκάστοτε σκηνή, αλλά και χαρακτήρες που συνομιλούν ασύγχρονα βέβαια με τον πρωταγωνιστή.

Οι φωτισμοί της Ζιζί Σακομάντι είναι κατά κύριο λόγο ουδέτεροι. Η απόχρωση τους είναι ψυχρή, για να ταιριάζει με τον σκηνοθετικό τόνο και φέρει μία παγερή διάθεση. Η μουσική του Ραν Μπάγκνο συμφωνεί με τον αρχικό όραμα. Μία μελωδία από σκόρπιες νότες, οι οποίες δεν επιθυμούν να πρωταγωνιστήσουν σε καμία περίπτωση, αλλά να πλαισιώσουν, έστω ατμοσφαιρικά την πολλαπλή ερμηνεία του Λούκα Λαζαρέτσι. Στα πλαίσια του τελευταίου, το μακιγιάζ της Μπρούνα Καλβαρέσι είναι μεταξύ άλλων το κλειδί για την ανάπτυξη της πολυδιάστατης ερμηνείας του πρωταγωνιστή, αφού τονίζει κάθε φορά και ένα διαφορετικό χαρακτηριστικό του προσώπου.

«Στο σανίδι των ηθοποιών»:

Το έργο κρίνεται σε μεγάλο βαθμό ως προσωποπαγές, καθώς έχει στηριχτεί σχεδόν αποκλειστικά στον πρώτο του θιάσου, Λούκα Λαζαρέτσι. Ο ηθοποιός ερμηνεύει τον «Οιδίποδα», αλλά έχει βιντεοσκοπήσει από πριν και τους εξής ρόλους: «Τειρεσίας», «Αγγελιοφόρος», «Βοσκός». Για ένα μεγάλο κομμάτι της παράστασης, ο Λαζαρέτσι μοιράζεται την εκάστοτε σκηνή με τον ίδιο του τον εαυτό σε άλλο ρόλο. Αυτό επιτυγχάνεται μέσα από το σκηνικό και την πολυγωνική οθόνη. Ως «Οιδίποδας» είναι η απόλυτη τραγική φιγούρα, εμπλέκεται σε μία διαδικασία που ο ίδιος κίνησε και προκάλεσε. Η φωνή του είναι σταθερή και ξεκινάει να «σπάει» στην πορεία.

Ως «μάντης Τειρεσίας» δίνει μία αίσθηση του «ελαφρόμυαλου», που γνωρίζει όμως την αλήθεια. Ως «Αγγελιοφόρος» διατηρεί ένα νοσηρό χαμόγελο, το οποίο επιβεβαιώνει ολοένα τις ανησυχίες του Οιδίποδα. Ως «Βοσκός» ερμηνεύει το συναίσθημα της ενοχής και το επικοινωνεί μέσα από την κατήφεια στην κινησιολογία του.

Πέρα από τον εαυτό του, ο Λούκα Λαζαρέτσι μοιράζεται και αρκετό χρόνο με την Μανουέλα Μαντρατσία, την οποία συναντούμε στον ρόλο της «Ιοκάστης». Η χημεία τους είναι ένα από τα δυνατά μέρη του έργου και αποτελεί μία ενδιαφέρουσα ερμηνευτική μεταβολή από το απομονωμένο παίξιμο του Λαζαρέτσι. Ανάμεσα τους, ο Πάολο Σέρα ως «Κρέοντας» και οι Φραντσέσκο Μπισκιόνι, Πάολο Κρέστα, Αλεσάντρο Μπαλέτα ως «Χορός» βρίσκονται επί σκηνής σε υποστηρικτικό επίπεδο.

«Clap-Clap»

Κλείνοντας, το θεατρικό έργο αποτελεί μία ενδιαφέρουσα ματιά στη καθολική τραγωδία του «Οιδίποδα». Η ανάδειξη του στοιχείου της ανάκρισης και η ατμόσφαιρα προς αυτή την κατεύθυνση δίνει μία πνοή μυστηρίου στο έργο του Σοφοκλή. Αναμφίβολα, οι υπέρτιτλοι αποτέλεσαν θέμα κατά τη διάρκεια της παράστασης. Ίσως ο αντίστοιχος εξοπλισμός να έπρεπε να τοποθετηθεί σε καλύτερη θέση για τους/τις θεατές. Η ιταλική γλώσσα ωστόσο παραμένει γοητευτικότατη και μελωδική και σώζει αυτή την αδυναμία. Αναμένουμε κι άλλες ελληνοιταλικές θεατρικές συνεργασίες στο μέλλον!

Θα έβαζα με ενδιαφέρον ένα 7,6/10 σε κλίμακα μέτρησης «αυτά μου αρέσουν».

Διάρκεια: 1 ώρα και 30 λεπτά 

Είδος: Τραγωδία

Σκηνοθεσία: Λούκα Ντε Φούσκο

Πρωταγωνιστές: Λούκα Λάζαρέτσι, Μανουέλα Μαντρατσία, Πάολο Σέρα, Φραντσέσκο Μπισκιόνι, Αλεσσάντρο Μπαλέτα

#ΓιώργοςΤοκμακίδης #GiorgosTokmakidis #Blog #WritersOfTheDigitalRoundtable #Writehood #Άποψη #Κριτική #Θέατρο #LucaDeFusco #ΟιδίποδαςΤύραννος #Τραγωδία #LucaLazzareschi #ManuelaMandracchia