«Μάθε Παιδί Μου Γράμματα» (1981) και το «Ελληνικόν Ζήτημα»!

Έχουμε χρόνο για εισαγωγή;

Το αφιέρωμα μας στην παρέλευση του θέρους συνεχίζεται με την αλλαγή δεκαετίας. Ο λόγος για το κινηματογραφικό έργο ελληνικής παραγωγής με τίτλο: «Μάθε Παιδί Μου Γράμματα» (1981). Πάμε να δούμε με ποιόν τρόπο σατιρίζεται η ελληνική κοινωνία μέσα από άλυτα μέχρι στιγμής ζητήματα.

Πλοκή;

Βρισκόμαστε σε ένα ορεινό χωριό της Αρκαδίας κατά τα τέλη της δεκαετίας του ’70 και αρχές του ’80. Ο συντηρητικός εκπαιδευτικός, Περικλής, επιστρέφει στον τόπο του με τη νέα του σύζυγο, Ελπίδα, για να αναλάβει τη διεύθυνση του Λυκείου του χωριού. Σε αυτό φοιτά ο μικρότερος του γιος, Σωκράτης, ο οποίος έχει τάσεις επανάστασης και χειραφέτησης. Παράλληλα, επιστρέφει και ο μεγάλος του γιος, Δημοσθένης, έπειτα από σπουδές στο εξωτερικό. Μέσα σε ένα κλίμα αντιπαράθεσης, απόκρυψης της ιστορικής αλήθειας και γενικότερης αποτίμησης ζωής και σπουδών, ο Σωκράτης και ο Δημοσθένης θα αντιτεθούν στον ιδεολογικό κόσμο που εκπροσωπεί ο πατέρας τους.

«Στην καρέκλα του σκηνοθέτη»:

Η ταινία δεν μπορεί παρά να προσδιοριστεί ως μία διαχρονική «κοινωνική σάτιρα». Κοινωνός αυτής πίσω από τις κάμερες είναι ο Θεόδωρος Μαραγκός. Ο εν λόγω δημιουργός κατάφερε μέσα στο πέρας της καριέρας του να συνδυάσει το πολιτικό σχόλιο με την τραγελαφική διάσταση της ελληνικής κοινωνίας. Ξεκίνησε με μικρού μήκους ταινίες, για να καταξιωθεί με το ντοκιμαντέρ «Αγώνας» (1977), το οποίο καλύπτει τα γεγονότα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου (1973) μέσα από συνεντεύξεις. Συνέχισε διατηρώντας την προσέγγιση του φθάνοντας στο φίλμ που εξετάζεται.

Ως ένας καλλιτέχνης που σημαδεύτηκε και σμιλεύτηκε μέσα από τα γεγονότα του Πολυτεχνείου, δεν αφήνει κατά μέρους τις επιρροές του. Αντιθέτως, τις εισάγει ως αναπόσπαστο κομμάτι των χαρακτήρων του. Βέβαια, δεν επιθυμεί να εξωραΐσει καταστάσεις, και δε διστάζει να αναδείξει τα κακώς κείμενα της μεταπολίτευσης. Αυτά μετουσιώνονται σε σκηνές που αναδεικνύουν το ακανθώδες ζήτημα της ελληνικής γραφειοκρατίας. Δε λείπουν όμως και οι ανάλαφρες σεκάνς, οι οποίες αν και δε χάνουν το κοινωνικό τους σχόλιο, παραμένουν διαχρονικά αστείες.

Αναφορικά με την σκηνοθεσία αυτή καθ’ αυτή, ο κύριος Μαραγκός κινηματογραφεί βασικά. Εκείνη την εποχή βρισκόμαστε σε ένα μεταίχμιο όσον αφορά την σκηνοθετική προσέγγιση. Η κλασική κατεύθυνση της δεκαετίας του ‘60 και η επική κλίμακα της δεκαετίας του ’70 παρέχονται σταδιακά, με την «αλλοπρόσαλλη» της δεκαετίας του ’80 να ακολουθεί. Αυτό σημαίνει, ότι υπάρχει συνδυασμός μεταξύ τους και ως έναν βαθμό δίνεται και το σήμα της μεταβολής. Ο ρυθμός είναι καλός, διατηρώντας μία σταθερή ροή. Ο τόνος από την άλλη αμφιταλαντεύεται, ορθώς, και ανανεώνει τον ρυθμό στο σύνολο του.

«Στην πόλη των ηθοποιών»:

Στον πρωταγωνιστικό ρόλο βρίσκουμε τον Νίκο Καλογερόπουλο ως «Σωκράτη», τον ατίθασο γιο. Ο ερμηνευτής ήδη από τα πρώτα βήματα της καριέρας του εισάγει κάτι καινούργιο και αληθινό στην υποκριτική του μέθοδο. Ο σκηνοθέτης τον εμπιστεύεται και ο αείμνηστος Καλογερόπουλος γίνεται άμεσος και ευθύς. Ο χαρακτήρας του συνηθίζει να τραυλίζει, όταν βρίσκεται σε κατάσταση άγχους, με τον ηθοποιό να αντιμάχεται με πάθος εναντίον του ίδιου του εαυτού. Η ερμηνεία του αποπνέει καταπίεση και ένταση, ενώ γίνεται κοινωνός ορισμένων σχολίων.

Συμπρωταγωνιστής και συνάμα ανταγωνιστής είναι ο Βασίλης Διαμαντόπουλος στον ρόλο του «Περικλή», του αυστηρού πατέρα. Ο ερμηνευτής ενσαρκώνει το αίσθημα της ευγενούς επιβολής. Οι καλοί τρόποι, η χρήση της καθαρεύουσας, αλλά και ο ρόλος του ως πατέρας συναποτελούν έναν χαρακτήρα που επιζητά τον έλεγχο. Στον χαρακτήρα του, ο δημιουργός ενώνει τα υπολείμματα της στρατιωτικής χούντας, αλλά και της εποχής που αρνείται να αλλάξει. Αν και στο χαρτί είναι η επιτομή της αντιπάθειας, ο βετεράνος Διαμαντόπουλος καταλήγει να είναι εξαιρετικά συμπαθής.

Την πρωταγωνιστική τριάδα συμπληρώνει η Άννα Ματζουράνη στον ρόλο της «Ελπίδας», δασκάλας του ορεινού χωριού. Το όνομα της υπαγορεύει κατά κάποιον τρόπο την δράση της. Η εκπαίδευση είναι η ελπίδα του λαού και η δασκάλα ελπίδα της κοινότητας. Η ερμηνεύτρια έχει αυτό που ονομάζουμε σε σεναριακό επίπεδο αψίδα χαρακτήρα. Αν και σύζυγος του «Περικλή», δηλαδή γαλουχημένη στο πλαίσιο ενός συντηρητικού περιβάλλοντος, ορθώνει το ανάστημα της, καλωσορίζοντας την αλλαγή της νέας εποχής. Η κυρία Μαντζουράνη δείχνει τη μεταβολή της μέσα από μία σταδιακή ενδυνάμωση, η οποία υπογραμμίζεται ερμηνευτικά.

Το ερμηνευτικό σύνολο ολοκληρώνεται μέσα από τη συμμετοχή του Κώστα Τσακώνα ως «Δημοσθένη», μεγαλύτερο και σπουδαγμένο γιο. Ο ηθοποιός παραδίδει μία από τις πιο σοβαρές του ερμηνείες, διατηρώντας τη λαϊκή του διάθεση, σήμα κατατεθέν της κωμωδίας του. Μάλιστα, το σενάριο του αποδίδει έναν σύντομο μονόλογο, όμοιο με απολογισμό σχετικά με τα χρόνια που αφιέρωσε σε σπουδές και δουλειά. Αυτός ο απολογισμός θα αναπαραχθεί έκτοτε από πολλούς νέους της εποχής, δίνοντας με τη σειρά τους εντός της κοινωνίας το διαχρονικό στίγμα της προσπάθειας των Ελλήνων και Ελληνίδων, να επιβιώσουν στη χώρα τους με τίμημα τα νεανικά τους χρόνια.

Cut! Αυτό ήταν για σήμερα παιδιά: 

Κλείνοντας, η ταινία «Μάθε παιδί μου γράμματα» είναι το απόλυτο κινηματογραφικό σχόλιο της εποχής της. Διαθέτει ορισμένα διαχρονικά στοιχεία, αν και στη σύγχρονη εποχή καινούργιες μεταβλητές έχουν προστεθεί και νέες συνθήκες έχουν διαμορφωθεί. Αν αφήσουμε κατά μέρους τους συμβολισμούς, αξίζει να κρατήσουμε την ερμηνεία του Νίκου Καλογεροπούλου, όπως και τον αντίστοιχο αυτοσχέδιο χορό του στον ρυθμό των «Boney M».

Θα έβαζα με σκεπτικισμό 7,2/10 σε κλίμακα μέτρησης «αυτά μου αρέσουν».

Διάρκεια: 1 ώρα και 36 λεπτά

Είδος: Κοινωνικό Δράμα-Σάτιρα 

Σκηνοθέτης: Θεόδωρος Μαραγκός

Πρωταγωνιστές: Νίκος Καλογερόπουλος, Βασίλης Διαμαντόπουλος, Άννα Ματζουράνη, Κώστας Τσάκωνας

#ΓιώργοςΤοκμακίδης #GiorgosTokmakidis #Blog #ΣυγγραφείςΤηςΨηφιακήςΤραπέζης #WritersOfTheDigitalRoundtable #Writehood #Άποψη #Κριτική #Κινηματογράφος #Θέατρο #Τηλεόραση #ΘεόδωροςΜαραγκός #ΜάθεΠαιδίΜουΓράμματα #ΚοινωνικόΔράμα #Σάτιρα #ΝίκοςΚαλογερόπουλος #ΒασίληςΔιαμαντόπουλος #ΆνναΜατζουράνη #ΚώσταςΤσάκωνας